必須共同負擔,卻不得恩賞,兵丁實未能普遍蒙受皇恩。
153就適用的 對象而言,則包括護軍校、驍騎校、飯上人(budai niyalma)、茶上 人(cai i niyalma)、拜唐阿(baitangga)、守門守渡官、部院筆帖 式、兵丁,以及亡故官員子弟等,副都統八十特請將原不在恩賞之列
153 《宮中檔雍正朝奏摺‧滿文諭摺五》,第32輯,頁101-104,〈正紅旗滿洲參領喀喇‧奏 請賜銀八旗當差軍士喜喪等事摺〉,雍正十三年十一月初八日。原摺滿文轉寫羅馬拼音
,並譯出漢文:「cooha ursei mafa, mama, ama, eniye, beye, sargan i jobolon baita,(兵丁 等的祖父母、父母、本人、妻的喪事)urun gaijara, sargan jui bure urgun baita de gemu kesi menggun bahabumbi. ( 娶 媳 嫁 女 的 喜 事 , 俱 得 恩 銀 ) enen juse akū anggasi hehe nimeme akū oho manggi,(無子嗣寡婦病故後)baita alifi icihiyara niyalma be tuwame kesi menggun bahabumbi.(視辦事之人而得恩銀)……ereci tulgiyen, cooha ursei juse nimeme akū oho umudu jui nimeme akū oho babe dabume gisurehekūbi.(此外,兵丁等之子病故,孤 兒病故之處,未曾議入)damu coohai hafan serengge, gemu funglu de akdafi banjimbi.(惟 武官者,俱賴俸祿為生)beye alifi icihiyara urgun jobolon baita ci tulgiyen,(除承辦本人喜 喪事之外)ini ahūta deote i baita be gemu alime gaifi funde icihiyabuci,(其兄弟等之事俱代 為辦理)ainaha seme muterakū bime(必然不能)kesi menggun geli bahaburakū.(又不得 恩銀)baita de tušaha niyalma juwe sidenderi tookabufi urunakū hanggabure de isinambi.(遇 事之人兩相耽誤,必至阻滯)cooha ursei se ajigen juse nimeme akū oci,(若兵丁等的幼兒 病故)kemuni ainame icihiyaci ombi.(尚可因循辦理)aikabade hahardaha, beyei gese jui nimeme akū oho manggi,(設若成丁,像自己一樣之子病故之後)jing niyaman fiyentame
〔
fiyenteme〕
songgoro sidende kesi menggun akū,(正值心碎痛哭之際而無恩銀)eiten jaka baharakū de isinaci yargiyan i jilakan gese.(以至不得諸物,實似可憐)jai jakūn gūsai umudu jui baitangga dosire unde de nimeme akū oho manggi,(再,八旗孤兒尚未進為拜唐阿,病故之後)alifi icihiyara niyalma akū bime kesi menggun bahaburakū oci,(若無承辦之人 而不得恩銀)ele gosicuka gese.(似益發可憐)……ereci amasi coohai hafasa emu bade banjire ahūn deo ci tulgiyen,(嗣後除與武官等一處生活的兄弟之外)boigon delhefi encu tehe ahūta deote i urgun jobolon baita bici,(分戶另住的兄弟等,若有喜喪事)meni meni beye ai alban de yabure be tuwame kesi menggun bahabuki.(視各自當何種差而得恩銀)
cooha ursei jusei dorgi juwan jakūn se de isinaha sidan i manju nimeme akū ohongge bici,(兵 丁等之子內,若有至十八歲的滿洲幼丁病故)ini ama ai alban de yabure be tuwame kesi menggun bahabuki.(視其父當何種差而得恩銀)jai tofohon se de isinaha umudu jui nimeme akū ohongge bici,(再,若有至十五歲的孤兒病故)ini ama daci ai alban de yabuha be tuwame kesi menggun bahabuki.(視其父原本當何種差而得恩銀)……kara i ere wesimbuhe be gisurehekū.(喀喇此奏未議)」漢譯參見《雍正朝滿文硃批奏摺全譯》,下冊,頁2448
,〈正紅旗滿洲參領喀喇奏陳八旗兵丁遇喪事請賜恩銀摺〉,雍正十三年十一月初七日
。漢譯本將「aikabade hahardaha, beyei gese jui nimeme akū oho manggi」簡化為「倘已成 人病故後」,未將「beyei gese jui(像自己一樣之子)」譯出;「ai alban de yabure」共 出現三次,可譯為「當何種差」或「所當之差」,漢譯本於第一次出現時,直接譯作「
當差」。
的現任五品以上官員子弟,凡在拜唐阿行走者,亦一體加恩。
154又正 紅旗蒙古參領沙喀(šaka)奏陳,八旗官員家中遇有喪事,原可借支 四個月俸祿,若官員本身亡故,卻因無俸祿可扣,不准借取,實不免 窘迫,似以比照護軍校、驍騎校等賞給銀兩為宜。
155此外,都統豐盛
154 《宮中檔雍正朝奏摺‧滿文諭摺五》,第32輯,頁162-164,〈正紅旗漢軍副都統八十‧
奏為八旗軍士紅白事恩請依例發給銀兩摺〉,雍正十三年十一月十四日。原摺滿文轉寫 羅馬拼音,並譯出漢文:「juwan i da, funde bošokū, buda, cai hiyasa, baitangga, duka tuwakiyara, dohon(dogon) tuwakiyara hafan, jurgan yamun i bithesi, coohai urse de kesi isibure menggun bahabure de.(護軍校、驍騎校、飯上人、茶侍衛、拜唐阿、守門守渡官
、部院衙門筆帖式、兵丁等得恩賜銀)ne tušan i sunjaci jergi ci wesihun hafasa juse deote de bahaburakū obuki.(現任五品以上官員子弟不得給予)akū oho hafasai juse deote, ini beye ai alban de yabuci,(亡故官員子弟其本人當何種差)ini beyebe tuwame kesi isibure menggun bahabuki sehebi.(視其本身得恩 賜銀)……damu ne sunjaci jergi ci wesihun hafasai juse deote dorgi, udu baitangga de yabucibe,(惟現任五品以上官員子弟內,雖在拜 唐阿上行走)fulgiyan šanggiyan i baita tucici, gemu kesi isibure menggun bahabuhakūbi.(遇 紅白事俱不得恩賜銀)……sunjaci jergi ci wesihun hafasai juse deote, ne ciyanliyang jeme alban yaburengge, gemu adali ejen i ahasi,(五品以上官員子弟現食錢糧當差者,俱同樣為 主子的奴才)aika fulgiyan šanggiyan i baita de kesi isibure menggun bahaburakū oci,(若紅 白事不恩賜銀)ejen i kesi neigen bahafi alirakū gese.(似未得均受主子之恩)bairengge, ereci julesi, ne tušan i sunjaci jergi ci wesihun hafasai juse deote, ai alban de yabuci,(請嗣後 現任五品以上官員子弟當何種差)inu coohai urse de, ne bahabure kooli songkoi emu adali kesi isibure menggun bahabureo.( 亦 照兵 丁 等現 行 之 例 , 一體 恩 賜 銀 ) …… baši i ere wesimbuhe be gisurehekū.(八十此奏未議)」漢譯參見《雍正朝滿文硃批奏摺全譯》,下 冊,頁2456,〈正紅漢軍旗副都統八十奏請恩賞官員子弟紅白事摺〉,雍正十三年十一 月十四日。漢譯本將「ejen」俱譯作「聖主」,惟滿文中並無「enduringge(聖)」字樣
;將「ejen i kesi neigen bahafi alirakū gese(似未得均受主子之恩)」譯作「未得以平均 蒙受聖主之恩」,未將「gese(似)」譯出。另原摺中「buda」當指「budai niyalma」(
飯上人);「cai hiyasa」當指「cai i niyalma」(茶上人)。
155 《宮中檔雍正朝奏摺‧滿文諭摺五》,第32輯,頁141-143,〈正紅旗蒙古參領沙喀‧奏 請依例發放銀兩給八旗喪家摺〉,雍正十三年十一月初十日。原摺滿文轉寫羅馬拼音,
並譯出漢文:「gūsai hafasai boode šanggiyan baita tucici,(在旗官員之家發生白事)gemu duin biyai funglu juwen bume ofi,(因俱借給四個月俸祿)yadara hafasa de ambula tusa ohobi.(於貧窮官員甚為有益)damu hafasai beye akū oho manggi,(惟官員等本身亡故後
)tebuci acara funglu akū ofi juwen gaici ojorakū.(因無應扣俸祿而不准借取)……jakūn gūsai hafasai boode šanggiyan baita tucici,(八旗官員家中發生白事)an i kooli songkoi duin biyai funglu menggun juwen bureci tulgiyen,(照原例借給四個月俸祿銀之外)sirara hafan i beye akū oho manggi,(世襲官本身亡故後)inu duin biyai funglu menggun juwen bufi hafan siraha manggi uthai tebubuki.(亦借給四個月俸祿銀,官員世襲後即扣還)sirara hafan akū, ne tušan i sunjaci jergi ci wesihun hafan i beye akū oho manggi,(無世襲官,現任五品 以上官員本身亡故後)juwan i da funde bošokū bithesi i adali orin yan menggun šangnafi baita be icihiyabuki.(護軍校、驍騎校同於筆帖式,賞銀二十兩,辦理事宜)uttu ohode,
額另指出,閑散宗室以下以至兵丁等,遇紅白事均得恩賞,惟閑散覺 羅並無此例,其情可憫,乃呈請宗人府議定具奏。
156喀喇、八十、沙 喀等人的意見,最初並未交付討論,然經八旗大臣通盤考量後,乾隆 皇帝同意五品以上職官兄弟、子孫可依例賞給;革退官員、兵丁人等 病故,子孫若在應得賞之列者,准予賞給;又革退官員、兵丁本身病 故而無嗣,或子孫幼小實無產業者,官員准照驍騎例,兵丁准照原食 錢糧賞給。
157至於閑散覺羅的問題,身為遠支宗室的覺羅人等,地位 是不同於一般官兵,但宗室擁有的諸多權利,覺羅人等往往不及或無 由分享;
158官兵獲得的種種恩賞,無職任的閑散覺羅也不得給與,以 致身分介於皇族、一般旗人之間的覺羅人等,成為恩養政策下的邊緣
gūsai ahasi enduringge ejen i kesi be bahafi neigen alimbime(如此,旗的奴才等均得受聖主 之恩)šanggiyan baita de inu hanggabure gacilabure de isinarakū ombi.(亦不至以白事受到 困迫)……šaka i ere wesimbuhe be gisurefi yabubuhakū.(沙喀此奏未議行)」漢譯參見《
雍正朝滿文硃批奏摺全譯》,下冊,頁2453,〈正紅蒙古旗參領沙喀奏陳在旗官員亡故 支借俸祿摺〉,雍正十三年十一月初十日。漢譯本將「ne tušan i sunjaci jergi ci wesihun hafan i beye」譯作「現任五品以上官員」,未將「beye(本身)」譯出;將「juwan i da funde bošokū bithesi i adali orin yan menggun šangnafi」譯作「護軍校、驍騎校等同筆帖式 一律賞銀二十兩」,滿文中並無「一律」字樣。
156 《宮中檔雍正朝奏摺‧滿文諭摺五》,第32輯,頁381-382,〈鑲藍旗滿洲都統英誠公豐 盛額‧奏請定賞八旗閑散覺羅紅白事例摺〉,雍正十三年十二月十四日。原摺滿文轉寫 羅馬拼音,並譯出漢文:「sula uksun sei fulgiyan šanggiyan baita de,(閑散宗室等遇紅白 事)kesi isibume šangnara menggun bi.(有恩賜賞銀)……damu sula gioro sei fulgiyan šanggiyan baita de,(惟閑散覺羅等遇紅白事)kesi menggun šangnara kooli akū.(無賞恩銀 之例)……sula uksun ci fusihūn, coohai urse baitangga sula de isitala,(自閑散宗室以下,
直 至 兵 丁 拜 唐 阿 閑 散 )yooni bahabure kooli bisire be dahame,( 既 然 俱 有 獲 得 之 例 ) bairengge hūwangdi kesi isibume, ( 請 皇 帝 施 恩 ) jakūn gūsai sula gioro sei fulgiyan šanggiyan baita de,(八旗閑散覺羅等遇紅白事)kesi menggun šangnaci acara acarakū babe,(應否賞恩銀之處)dzung žin fu yamun de afabufi, toktobume gisurefi wesimbubureo.(
交宗人府議定具奏)……hese, dzung žin fu yamun gisurefi wesimbu sehe.(奉旨,宗人府議 奏,欽此)」漢譯參見《雍正朝滿文硃批奏摺全譯》,下冊,頁2490,〈鑲藍滿洲旗都 統豐盛額奏陳賞賜閑散覺羅紅白事摺〉,雍正十三年十二月十四日,譯文略同。
157 《欽定大清會典則例(乾隆朝)》,卷176,〈八旗都統‧優卹‧恩卹官兵〉,頁36。
158 以學校的設置為例,專為宗室就學而設立的宗學,始於順治十年(1653),覺羅設學則 遲至雍正七年(1729)。在此期間,欲就學的覺羅子弟,則視其父兄的職任,分別進入 各式八旗學校。又成立於乾隆二年(1737)的盛京宗學覺羅學,是唯一兼收宗室、覺羅 子弟的學校。另如閑散宗室、閑散覺羅的月給銀,據《欽定大清會典則例(乾隆朝)》
,卷52,〈戶部‧俸餉‧優卹俸餉〉,頁69,曰:「定例,閑散宗室十歲以上者,月給 銀二兩,二十歲者三兩。閑散覺羅十八歲者,月給銀二兩」,待遇上也有明顯的差異。