本實驗一共製作了 Co/Pt、Ni/Pt、Fe/Pt、CuNi/Pt、Co/Pd、Ni/Pd、Fe/Pd 和 CuNi/Pd 8 個系列的樣品,加上 Ni/Cu 樣品做為參考組來研究不同材料異向性 界面磁阻(AIMR)的現象,對每個樣品分別做了磁場在垂直於電流的平面上旋轉 的 磁 阻 量 測 , 以 及 磁 場 從 平 行 電 流 方 向 (longitudinal) 轉 到 垂 直 膜 面 方 向 (perpendicular)的磁阻量測。所有樣品確實都有如預期地觀察到異向性界面磁阻 (AIMR)的現象,同時也在 Ni/Pt、Ni/Pd 和 CuNi/Pd 這三組樣品中量到了 ρ
P
>ρL
這個和異向性磁阻(AMR)趨勢相反的特殊現象。
我們探討了 Co/Pt、Ni/Pt、Fe/Pt、CuNi/Pt、Co/Pd、Ni/Pd、Fe/Pd 和 CuNi/Pd 多層膜異向性界面磁阻(AIMR)的現象,同時以 Ni/Cu 多層膜當作對照組,證實 異向性界面磁阻(AIMR)的現象確實是與 Pt 和 Pd 這種擁有很強自旋軌道交互作 用(spin-orbit interaction)的材料有關。
所有樣品的異向性界面磁阻變化(ΔR
TP
)大致上都是隨著每層鐵磁層的膜厚 越薄而增加,其中 Pt 系列的樣品在每層磁性層膜厚薄到 1.67nm~2nm 時,磁阻 的變化ΔRTP
開始下降,Pd 系列的樣品則是只看到ΔRTP
隨著每層鐵磁層的膜厚 越薄而增加,只有 Fe/Pd 的樣品在磁性層膜厚薄到 1.25nm 時ΔRTP
開始下降。異向性界面磁阻(AIMR)的成因可能為磁性層與非磁性層的界面有因磁邊際 效應(magnetic proximity effect)所產生的磁矩在垂直膜面的分量被固定住,或者是 自旋霍爾磁阻(spin Hall magnetoresistance)造成,這個議題目前仍在爭議中。從日 本 E. Saitoh 的團隊量測成長於釔鐵石榴石(YIG)的 Pt 薄膜數據看起來,他們在磁 場從 longitudinal 到 perpendicular 方向上的磁阻量測並沒看到異向性磁阻(AMR) 的現象,而自旋霍爾磁阻(spin Hall magnetoresistance)正好解釋了這個現象,因為 當磁場在 longitudinal 和 perpendicular 方向時,磁矩與電流所產生的所產生自旋 流(spin current)的自旋方向都是垂直的,不應該看到磁阻的變化,所以他們認為 這個磁阻的變化並不是因為 Pt 中的磁性所造成;可是美國 Johns Hopkins 大學錢
80
嘉陵教授的團隊以 x 光磁圓偏振二向性(XMCD)的方法,在成長於 YIG 上 1.5 nm 的 Pt 薄膜量測到 Pt 的磁矩,證明 Pt 在 YIG 上確實會藉由磁邊際效應(magnetic proximity effect)誘發出磁性。
由本實驗多層膜的異向性界面磁阻變化百分比(ΔR
TP
/RP
)隨著每層非鐵磁層 (Pt、Pd)膜厚改變的數據來看,ΔRTP
/RP
會隨著非鐵磁層(Pt、Pd)的膜厚變薄而增 加。若以自旋霍爾磁阻(spin Hall magnetoresistance)的觀點來解釋,非鐵磁層(Pt、Pd)變薄會使自旋流(spin current)變弱,應該導致 ΔR
TP
/RP
隨著非鐵磁層(Pt、Pd) 的膜厚變薄而下降,可是本實驗的ΔRTP
卻隨著非鐵磁層(Pt、Pd)的膜厚變薄而增 加,與錢嘉陵老師團隊所量測的 Pt 中磁阻變化大小隨著 Pt 膜厚變化的趨勢相同,所以自旋霍爾磁阻(spin Hall magnetoresistance)並無法解釋這個現象。
至於為何 Ni/Pt、Ni/Pd 和 CuNi/Pd 的多層膜中磁場垂直膜面的電阻(ρ
P
)會大 於磁場平行電流的電阻(ρL
),甚至出現了類似異向能中單軸異向性(uniaxial anisotropy)與雙軸異向性(bi-axial anisotropy)耦合的現象,還是無法解釋。81
附錄
82
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=80 N=60
N=40
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pt/Co)
xN
/Pt 5T 10KN=20
N=16 N=12
N=8
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pt/Co)
xN
/Pt 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4 N=8
N=16 N=12
N=20 N=40
N=60 N=80
Co/Pt 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
83
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pt/Ni)
xN
/Pt 5T 10KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pt/Ni)
xN
/Pt 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Ni/Pt 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
84
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Fe/Pt 多層膜在 10 K 的磁阻量測原始數據
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pt/Fe)
xN
/Pt 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Fe/Pt 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
85
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pt/CuNi)
xN
/Pt 5T 10KRe si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
CuNi/Pt 多層膜在 10 K 的磁阻量測原始數據
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Re si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pt/CuNi)
xN
/Pt 5T 300KRe si sta n ce ( O h m)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
CuNi/Pt 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
86
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/Co)
xN
/Pd 5T 10KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/Co)
xN
/Pd 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Co/Pd 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
87
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/Ni)
xN
/Pd 5T 10KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/Ni)
xN
/Pd 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Ni/Pd 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
88
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/Fe)
xN
/Pd 5T 10KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Fe/Pd 多層膜在 10 K 的磁阻量測原始數據
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/Fe)
xN
/Pd 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Fe/Pd 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
89
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/CuNi)
xN
/Pd 5T 10KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Pd/CuNi)
xN
/Pd 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
CuNi/Pd 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
90
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Cu/Ni)
xN
/Cu 5T 10KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
Resista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
(Cu/Ni)
xN
/Cu 5T 300KResista nce (Ohm)
θ, φ (deg.)
TP-angle LP-anple
N=4
N=12
N=20
N=60 N=80
N=40 N=16 N=8
Ni/Cu 多層膜在 300 K 的磁阻量測原始數據
91
為了確認 Ni/Pt 和 Ni/Pd 的樣品中ρ
P
>ρL
和類似雙軸異向性特殊現象是在飽 和場底下所量測的結果,所以又在 9 T 下重複量了一次,結果與 5 T 下的量測結 果的相同,結果如下圖。-100 -50 0 50 100 150 200 250 300 350 7.576
7.577 7.578 7.579 7.580
-100 -50 0 50 100 150 200 250 300 350 10.239
10.240 10.241 10.242 10.243
-100 -50 0 50 100 150 200 250 300 350 4.37
4.38 4.39 4.40 4.41
-100 -50 0 50 100 150 200 250 300 350 4.85
4.86 4.87 4.88 4.89 4.90
(Pt/Ni)
xN/Pt 10K N=40
R e si st a n ce (O h m)
θ (deg.)
5T 9T
(Pt/Ni)
xN/Pt 10K N=80
R e si st a n ce (O h m)
θ (deg.)
5T 9T
R e si st a n ce (O h m)
θ (deg.)
5T 9T
(Pd/Ni)
xN/Pd 10K N=60 (Pd/Ni)
xN/Pd 10K N=80
R e si st a n ce (O h m)
θ (deg.)
5T 9T
Ni/Pt 和 Ni/Pd 5 T 與 9 T 量測比較圖
92 參考文獻
[1] Lord Kelvin, Philosophic Magazine, 1857
[2] M. N. Baibich, J. M. Broto, A. Fert, F. Nguyenvan Dau, F. Petroff, P. Etienne, G.
Creuzet, A. Friederich and J. Chazelas, Phys. Rev. Lett. 61,2472(1988) [3] M.Julliere,Phys.Lett.54A,225(1975)
[4] J.S.Moodera,L.R.Kinder,T.M.Wong,and R.Meservey,Phys.Rev Lett.74,3273(1995) [5] W. Gil, D. Gorlitz, M. Horisberger, and J. Kotzler, Phys. Rev. B 72, 134401
(2005).
[6] A. Kobs, S. Hesse, W. Kreuzpaintner, G. Winkler, D. Lott, P. Weinberger, A.
Schreyer, and H. P. Oepen, Phys. Rev. Lett. 106, 217207 (2011)
[7] S. Y. Huang, X. Fan, D. Qu, Y. P. Chen, W. G. Wang, J. Wu, T. Y. Chen, J. Q. Xiao, and C. L. Chien, Phys. Rev. Lett. 109, 107204 (2012)
[8] Y. M. Lu, Y. Choi, C. M. Ortega, X. M. Cheng, J. W. Cai1, S. Y. Huang, L. Sun, and C. L. Chien, Phys. Rev. Lett. 110, 147207 (2013)
[9] H. Nakayama, M. Althammer, Y.-T. Chen, K. Uchida1, Y. Kajiwara, D. Kikuchi, T.
Ohtani, S. Geprägs, M. Opel, S. Takahashi, R. Gross, G. E. W. Bauer, S. T. B.
Goennenwein, and E. Saitoh, Phys. Rev. Lett. 110, 206601 (2013)
[10] P. F. Garcia, A. D. Meinhaldt, and A. Suna, Appl. Phys. Lett. 47, 178 (1985) [11] F. J. A. den Broeder, V. Hoving, and P. J. H. Bloemen, J. Magn. Magn. Mater. 93, 562 (1991)
[12] N. W. E. McGee, M. T. Johnson, J. J. de Vries, and J. ann de Stegge, J. Appl.
Phys. 73, 3418 (1993)
[13] C.-J. Lin, G. L. Gorman, C. H. Lee, R. F. C. Farrow, E. E. Marinero, H. V Do, H.
Notarys, and C. J. Chien, J. Magn. Magn. Mater. 93, 194 (1991)
[14] G. H. O. Daalderop, P. J. Kelly, and F. J. den Broeder, Phys. Rev. Lett. 68, 682
93
(1992)
[14] E. E. Fullerton, I. K. Schuller, H. Vanderstraeten, and Y. Bruynseraede, Phys. Rev.
B 45, 9292 (1992)
[15] T. Chen and V. Marsocci, J. Appl. Phys. 43, 1554 1972 [16] R. Potter, Phys. Rev. B 10, 4626 1974
[17] M. V. Pitke, Czech. J. Phys. B 21 (1971)
[18] Jung-Chuan Lee, Chih-Hsun Hsieh, Che-Chun Chang, Leng-Wei Huang, Lu-Kuei Lin, and Shang-Fan Lee, J. Appl. Phys. 113, 17C714 (2013)