如何求出 1 + 2 + 3 + · · · + n
陳國裕
1、 引言
.. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .
.. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .
.. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .
.. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .
... ... ... ...
圖一
在上圖中是一個 5×5 的正方形, 如果問 圖中總共有幾個正方形? 這個問題相信很多 人都曾看過。 邊長為 1 的正方形有 5
2
個, 邊 長為 2的正方形有 42
個,· · ·, 邊長為5的正方 形有 12
個; 總共有 52
+42
+32
+22
+12
個;因為數字並不大, 一個一個算也不難算出。 但 是如果把題目改成n ×n 的正方形, 則總共有 n
2
+(n−1)2
+· · ·+32
+22
+12
個, 當 n 是一 個比較大的數, 雖然可以利用電腦把它算出, 不過更希望把它的結果用一個式子表示出來。德國數學家高斯在上小學時, 他的老師 曾經出一個問題, 求 1 + 2 + 3 + · · ·+ 100 的 和, 叫每位同學計算。 當其他同學還在一個一 個慢慢加的時候, 高斯用一點技巧很快就算 出答案。 他的老師也很驚訝他能那麼快算出 來。這個故事早已流傳久遠, 但是求 1
2
+22
+3
2
+· · ·+n2
就比較不容易。 在目前高一的教 科書中是利用 (k + 1)3
− k3
= 3k2
+ 3k + 1 來做, 雖然它可以做出來, 而且也是相當簡潔 的方法, 但是給人的感覺太突然, 為什麼會想 到要利用完全立方公式? 在學習數學的過程 中, 探索發現的過程也是很重要, 同一個問題 經由不同的人來思考, 結果可能會相同, 但是 過程卻不一定會相同。 看別人處理問題的方 法吸收到一些經驗, 這樣可以幫助自己以後 面對問題時有思考的方向而不會束手無策。2、 思考過程
符號說明: 用 S
n
或 f (n) 表示級數前 n 項的和。在學習的過程中, 常常看到別人的解題 方法; 一種方法有時可以解決很多的問題, 就 好像是一個原則, 也可以這樣來想, 一種方法 就類似一種藥品, 甲生病時, 服用了某一種 藥, 結果病好了, 現在乙也得了跟甲類似的病, 醫生很自然會建議乙服用甲用過的那一種藥。
求級數 1+2+3+· · · 100 的和時, 對於 沒有學過等差級數的人, 他可能會一項一項 的加; 雖然這個方法讓人覺得並不很好, 不過 只要加以適當的修正, 可能這個方法也可以 做出來, 對於一般人來說, 直覺的想法認為只
76
如何求出
1 2 + 2 2 + 3 2 + · · · + n 2 77
要加 99次就可求出結果而沒有注意到要觀察 在計算中所得到的數, 如果在做的過程中有 把前 2 項的和、 前 3 項的和、 前 4 項的和、· · · 列出來, 再觀察所列出的數列, 有找到它的規
則, 那就不必真的做 99 次的加法。
方法一: 利用求出級數的前幾項和來猜 測它的一般項。
N 1 2 3 4 5 6 7 8 9
n
2
1 4 9 16 25 36 49 64 81S
n
1 5 14 30 55 91 140 204 285S
n
5 2 × 7 2 × 3 × 5 5 × 11 7 × 13 22
×5 × 7 22
×3 × 17 3 × 5 × 19因數 5 7 11 13 17 19
S
n2n+1 1
3
1 210 3
5 728 3
12 15S
n2n+1 1 3
3 3
6 3
10 3
15 3
21 3
28 3
36 3
45 3
先求出 S
n
的前 9項, 再把每個 Sn
做質 因數分解, 由表中的第五列可猜測 Sn
中會有 因數 2n + 1, 再由表中的第七列可猜測S
n
2n + 1=1
3(1 + 2 + 3 + · · · + n)
=1
3 × n(n + 1) 2 ,
S
n
=13 ×n(n + 1)
2 ×(2n + 1)
=n(n + 1)(2n + 1) 6
方法二: 利用分項對消分數約分的方法。
N 2 3 4 5 6 7 8 9
S
nS
n−15 1
14 5
30 14
55 30
91 55
140 91
204 140
285 204
5
2×7 5 3×5 7 2×3 11 7×13 5×11 2
213 ×5 3×17 5×7 2 5×19
2×17
3 ×
5 3
2 ×7 5 5 3
×9 7 3 2
×11 9 7 5
×13 11 4 3
×15 13 9 7
×17 15 5 4
×19 17
3
1
×5 3 4 2
×7 5 5 3
×9 7 6 4
×11 9 7 5
×13 11 8 6
×15 13 9 7
×17 15 10 8
×19 17
跟方法一類似, 先列出S S
nn−1 的前 8 項, 由上表的第五列, 可以猜測
S
n
S
n−1
= n+ 1
n−1 ×2n + 1 2n − 1。 S
2
S
1
= 3 1× 5
3,S
3
S
2
= 4 2 ×7
5, S
4
S
3
= 5 3 ×9
7, . . . ,
S
n−2
S
n−3
=n−1
n−3× 2n − 3 2n − 5, S
n−1
S
n−2
= n
n−2× 2n − 1 2n − 3, S
n
S
n−1
=n+ 1
n−1× 2n + 1 2n − 1, S
2
S
1
× S
3
S
2
× S
4
S
3
× · · ·
×S
n−2
S
n−3
× S
n−1
S
n−2
× S
n
S
n−1
= (3 1 × 5
3) × (4 2 × 7
5) × (5 3× 9
7)
× · · · ×(n−1
n−3× 2n − 3 2n − 5)
×( n
n−2× 2n − 1 2n − 3)
×(n+ 1
n−1× 2n + 1 2n − 1) S
n
S
1
= (3 1 × 4
2× 5
3× · · · × n−1 n−3
× n
n−2× n+ 1 n−1) × (5
3 × 7 5× 9
7
× · · · ×2n − 3
2n − 5 × 2n − 1 2n − 3
×2n + 1
2n − 1), 又 S
1
= 1∴
Sn
= (n(n + 1)1 × 2 )(2n + 1 3 )
= n(n + 1)(2n + 1) 6
方法三: 利用分項對消的減法。
S
1
= 12
, S2
− S1
= 22
, S3
− S2
= 32
, S4
− S3
= 42
, . . . , Sn
− Sn−1
= n2
全部式子相加 Sn
= 12
+ 22
+ 32
+ · · ·+ n2
。看一下式子 S
n
− Sn−1
= n2
, Sn
是 未知的, 所以由這個式子無法寫出 Sn
, 換一 個角度來看,Sn
是跟 n 有關的數, Sn−1
是跟 n−1 有關的數, 兩個相減要產生 n2
, 既然 Sn
是跟 n 有關的數, 最簡單的想法就是把 Sn
分別用 n, n
2
, n3
, . . . 代換, n − (n − 1) = 1 不會產生 n2
故不合, n2
−(n−1)2
= 2n−1 也不能產生 n2
故不合, n3
−(n − 1)3
= 3n2
−3n + 1 有 n2
產生, 可以試試看, 令 n= 1, 2, 3, . . . , n 分別代入1
3
−03
= 3 × 12
−3 × 1 + 12
3
−13
= 3 × 22
−3 × 2 + 1 33
−23
= 3 × 32
−3 × 3 + 1...
n
3
−(n − 1)3
= 3n2
−3n + 1 全部式子相加n
3
= 3 × (12
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
)−3×(1+2+3+ · · · + n)+n × 1 n
3
= 3Sn
−3 ×n(n + 1)2 + n n
3
= 3Sn
−3n2
2 − 3n 2 + n n
3
+3n2
2 +n
2 = 3S
n
3Sn
=2n3
+3n2
+n2 =n(n+1)(2n+1) 2
S
n
=n(n + 1)(2n + 1) 6因為 S
n
是跟 n 有關的數, 當 n 改變時, Sn
也會跟著改變, 所以把 S
n
當作 n 的函數, 令 f(n) = Sn
= 12
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
。 從 f(n) 的形式來看, f (n) 應該是多項式函數 而且它的次數至少是二次, 因此從二次函數 做起。假設f (n)是二次函數, 而二次函數只要 有三個不同的函數值就可以決定。 設f (n) = an
2
+ bn+ c, 且f (1) = 1,f (2) = 5,f (3) = 14分別代入
a+ b + c = 1 4a + 2b + c = 5 9a + 3b + c = 14
解出
a=
5 2
b= −7 2
c= 2 f(n) = 52n
2
−7 2n+ 2把 n = 4 代入驗算 f (4) =
5 2
×42
−7 2
× 4 + 2 = 28 6= 30 = f (4) 故不合。如何求出
1 2 + 2 2 + 3 2 + · · · + n 2 79
假設f (n)是三次函數, 而三次函數只要 有四個不同的函數值就可以決定。 設f (n) = an
3
+ bn2
+ cn + d, 且f (1) = 1,f (2) = 5,f (3) = 14,f (4) = 30 分別代入
a+ b + c + d = 1 8a + 4b + 2c + d = 5 27a + 9b + 3c + d = 14 64a + 16b + 4c + d = 30
解出
a =
1 3
b =1 2
c=1 6
d= 0 f(n) = 13n
3
+ 12n
2
+1 6n=n(n + 1)(2n + 1) 6
把 n = 5 代入驗算 f (5) =
5×6×11 6
= 55 合; 把 n = 9 代入驗算 f (9) =9×10×19 6
= 285 合; 再代入其他的數驗算也合, 因此猜測 f(n) 是三次函數是合理的。f(n) − f (n − 1)
=1
6n(n + 1)(2n + 1)
−1
6(n−1)((n−1)+1)(2(n−1)+1)
=1
6n(n+1)(2n+1)−1
6n(n−1)(2n−1)
=1
6n((2n
2
+ 3n + 1) − (2n2
−3n + 1))=1
6n×6n = n
2
再由分項對消的方法即可證明前面用函數的 觀點做的結果是正確。
方法四: 利用倒過來寫相加。
1
2
+ (2n)2
= 12
+ (n + n)2
= 1
2
+ n2
+ 2nn + n2
22
+ (2n − 1)2
= 2
2
+ (n + (n − 1))2
= 2
2
+ n2
+ 2n(n − 1) + (n − 1)2
32
+ (2n − 2)2
= 3
2
+ (n + (n − 2))2
= 3
2
+ n2
+ 2n(n − 2) + (n − 2)2
...n
2
+ (n + 1)2
= n
2
+ (n + 1)2
= n
2
+ n2
+ 2n × 1 + 12
全部式子相加S
2n
= Sn
+ n × n2
+ 2n(1 + 2 + 3 +· · ·+ n) + S
n
S
2n
= 2Sn
+ n3
+ 2n × n(n + 1) 2S
2n
= 2Sn
+ 2n3
+ n2
(1) 在這個式子中,S2n
與 Sn
類似是兩個未 知數, 既然有兩個未知數, 又要把它解出, 聯 想到解聯立方程式。S
2n
= 12
+ 32
+ 52
+ · · · + (2n − 1)2
+22
+ 42
+ 62
+ · · · + (2n)2
22
+ 42
+ 62
+ · · · + (2n)2
= 4(1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
) = 4Sn
12
= (2×1−1)2
= 22
×12
−2×2×1+12
32
= (2×2−1)2
= 22
×22
−2×2×2+12
5
2
= (2×3−1)2
= 22
×32
−2×2×3+12
...(2n − 1)
2
= (2 × n − 1)2
= 2
2
× n2
−2 × 2 × n + 12
全部式子相加
1
2
+ 32
+ 52
+ · · · + (2n − 1)2
= 2
2
×(12
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
)−2×2×(1+2+3+· · ·+n)+n × 1
2
= 4S
n
−4 × n(n + 1) 2 + n= 4S
n
−2n2
−2n + n= 4S
n
−2n2
− n∴
S2n
= (4Sn
−2n2
− n) + 4Sn
= 8S
n
−2n2
− n (2) 由 (1)(2) 兩式8S n − 2n 2 − n
= S 2n = 2S n + 2n 3 + n 2
6S n = 2n 3 + 3n 2 + n = n(n + 1)(2n + 1) S n = n (n + 1)(2n + 1)
6
方法五: 利用堆疊與體積的觀念。
... ..
.. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .
.. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .
.. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .
.. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .
.. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .
.. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. . ... ... ... ... ...
圖二
... .
.. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .
. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . ..
. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . ..
. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . ..
. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . ..
. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. ... ... ... ... ...
. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .
圖三
在求 1 + 2 + 3 + · · · + n 的過程中, 也 可以用面積來做。 把上圖二的 T
5
補成三角形 (如圖三), 再用三角形面積列式即可求出。T
5
+12×(5 + 1) = 1
2×(5 + 1)×(5 + 1) T
5
= 5 × (5 + 1)2
在求 T
5
過程中利用到三角形面積, 要 求 S5
時, 用角錐的體積來做做看。角錐的體積 = 1
3 × 底面積 × 高 角柱的體積 = 底面積 × 高
三角柱X(如圖四): 它是一個單位正方體 的一半, 其體積是1
2。
四角錐Y (如圖五): 底面ABCD為正方形 AE⊥AB, AE⊥AD, AE = AB = 1, 它的體積為1
3。
如何求出
1 2 + 2 2 + 3 2 + · · · + n 2 81
... .
.. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . ..
. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . ..
. ..
... ...
. .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . ..
... ...
... ...
... ...
. ...
. ...
.. ...
. ...
. .
... .
.. . .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. . .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. . .. .. . .. .
圖四
... ..
. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .
.. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. .. . .. .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .
. . .. . . .. . . .. . . .. .. .. .. .. .. .. .. . . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. . . .. . ..
.. . . . .. . . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .. . . . . . .. . . . .. . . . . . .
. . .. .. .. .. .. . . .. .. .. .. .. . . .. .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. .. .. . . .. .. .. .. . .. . .. .. .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . . . .. .. .. .. .. . ..
.. .. . .. . .. .. . . .. . .. . .. .. . . .. . .. . .. .. . .. . . .. . .. .. . .. . . .. . .. . .. .. . . .. . .. . .. . .. .. . . .. . .. . .. .. . . .. . .. . .
.
...
.. . .. .. . .. .. . . . . . . . . . . . .
A B
C D
E
圖五
.. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .
.. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .
.. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .
.. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .
... ... ... ... ...
.. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. .. .. . .. .. . .. .. . .. .. . .. .. .
1 2 3 4 5 6
1 2 3 4 5 6
圖六
圖六是一個 6×6 的正方形, 要做 S
5
= 12
+ 22
+ 32
+ 42
+ 52
的堆疊, 52
就用一個 5 × 5 × 1 的長方體放在圖六上且 5 × 5 的 一面朝下並且有一個角放在 (1,1) 的位置上, 其他四個也都用相同的方法放在圖六上, 則 (1,1) 的高度為5,(2,1),(2,2),(1,2) 的高度為 4,(3,1),(3,2),(3,3),(1,3),(2,3) 的高度為 3, . . .。 在 (1,1),(2,2),(3,3),(4,4),(5,5),(6,6) 各放一個四角錐 Y, 使其正方形面向下, 等腰 直角三角形的兩面分別向圖六的後方及左方, 除了對角線 6 格之外的其他 30 格各放一個三 角柱 X, 在對角線下方的位置, 三角柱的兩 個正方形面分別向下及向左, 在對角線上方 的位置, 三角柱的兩個正方形面分別向下及向後, 最後整個形狀類似四角錐 Y , 只不過 尺寸加大而已。 利用兩種方法計算它的體積 而求出 S
5
。S
5
+ (5 + 1) × 13+ ((5 + 1)
×(5 + 1) − (5 + 1)) ×1 2
= 1
3×(5 + 1)
2
×(5 + 1) 如果把 5 改成 n, 則S
n
+ (n + 1) × 13+ ((n + 1)
×(n + 1) − (n + 1)) × 1 2
=1
3 ×(n + 1)
2
×(n + 1) Sn
+26(n + 1) + 3
6n(n + 1)
=2
6 ×(n + 1)
2
×(n + 1) Sn
=26 ×(n + 1)
2
×(n + 1)−2
6(n + 1) − 3
6n(n + 1) S
n
=16×(n+1)×(2(n+1)
2
−2−3n) Sn
=16×(n+1)×(2n
2
+4n+2−2−3n) Sn
=16×(n+1)×(2n
2
+n) Sn
=n(n + 1)(2n + 1)6
方法六: 在方法五中用到堆疊, 還是以 圖六來看, 現在只看堆疊好但是尚未放上角 錐及角柱的情形。 目前是做 S
5
的堆疊, 由圖 六中看, 高度為 5 只有 1 格, 高度為 4 有 3 格, 高度為 3有 5格, 高度為 2有 7格, 高度為 1有 9 格; 所以 S5
= 1 × 5 + 3 × 4 + 5 × 3 +如何求出
1 2 + 2 2 + 3 2 + · · · + n 2 83
7 × 2 + 9 × 1, 如果把 5 改為 n, 則 S
n
=1 × n + 3 × (n − 1) + 5×(n − 2) + · · · + (2n − 1) × 1
=(2 × 1 − 1) × ((n + 1) − 1) +(2 × 2 − 1) × ((n + 1) − 2) +(2 × 3 − 1) × ((n + 1) − 3) + · · · +(2n − 1) × ((n + 1) − n)
(2 × 1 − 1) × ((n + 1) − 1)
=2×1×(n+1)−2×1×1−(n+1)+1 (2×2−1)×((n+1)−2)
=2×2×(n+1)−2×2×2−(n+1)+2 (2×3−1)×((n+1)−3)
=2×3 ×(n+1)−2×3×3−(n+1)+3 ...
(2 × n − 1) × ((n + 1) − n)
=2×n×(n+1)−2×n×n−(n+1)+n 全部式子相加
S
n
= 2(n + 1)(1 + 2 + 3 + · · · + n)−2(1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
)−n(n+1)+(1+2+3+· · ·+n) S
n
= 2(n + 1) × n(n + 1)2
−2S
n
− n(n + 1) + n(n + 1) 2 3Sn
= n(n + 1)2
− n(n + 1)2 3S
n
= n(n + 1)2 (2(n + 1) − 1) S
n
= n(n + 1)(2n + 1)6
方法七:
(1 + 2 + 3 + · · · + n)
2
= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
+ 2 × (1 × 2 +1 × 3 + 1 × 4 + · · · + 1 × n+2 × 3 + 2 × 4 + · · · + 2 × n +3 × 4 + · · · + 3 × n
...
+(n − 1) × n)
= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
+ 2 × (2 × 1 +3 × (1 + 2) + 4 × (1 + 2 + 3) + · · · +n × (1 + 2 + 3 + · · · + (n − 1))= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
+ 2 × (2 × 1 +3 × 2 × 32 + 4 × 3 × 4 2 + · · · +n × (n − 1) × n
2 )
= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · n2
+ 22
×1+3
2
×2 + 42
×3 + · · ·+n2
×(n − 1)= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
+22
×(2 − 1) + 32
×(3 − 1) +42
×(4 − 1) + · · · + n2
×(n − 1)= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
+ 23
−22
+33
−32
+ 43
−42
+ · · · + n3
− n2
= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
+ 13
−12
+23
−2
2
+33
−32
+43
−42
+· · ·+n3
−n2
= 1
3
+ 23
+ 33
+ · · · + n3
13
+ 23
+ 33
+ · · · + n3
= (1 + 2 + 3 + · · · + n)
2
(跟前面相同部分省略)= 1
2
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
+ 22
×1 +32
×2+42
×3+· · ·+n2
×(n−1)= S
n
+ 1 × (1 + 1)2
+ 2 × (2 + 1)2
+ 3×(3+1)
2
+· · ·+(n−1)×((n−1)+1)2
= S
n
+ 1 × (12
+ 2 × 1 + 1) + 2 × (22
+2×2+1)+3×(32
+2×3+1)+· · · +(n−1)×((n−1)2
+2×(n−1)+1)= S
n
+ 13
+ 2 × 12
+ 1 + 23
+2 × 2
2
+ 2 + 33
+ 2 × 32
+ 3 + · · · +(n−1)3
+2×(n−1)2
+(n−1)= S
n
+ 13
+ 2 × 12
+ 1 + 23
+2 × 2
2
+ 2 + 33
+ 2 × 32
+ 3 + · · · +(n − 1)3
+ 2 × (n − 1)2
+ (n − 1) +n3
+2×n2
+n−n3
−2×n2
−n= S
n
+ (13
+ 23
+ 33
+ · · · + n3
) +2 × (12
+ 22
+ 32
+ · · · + n2
) +(1+2+3+· · ·+n)−n3
−2n2
−n= S
n
+ (13
+ 23
+ 33
+ · · · + n3
) +2Sn
+n(n + 1)2 − n
3
−2n2
− n= 3S
n
+ (13
+ 23
+ 33
+ · · · + n3
) +n2
2 + n
2 − n
3
−2n2
− n= 3S
n
+ (13
+ 23
+ 33
+ · · · + n3
)−n
3
− 3n2
2 − n2 0 = 3S
n
− n3
− 3n2
2 − n 2 3S
n
= n3
+ 3n2
2 + n 2 3S
n
= n2(2n
2
+ 3n + 1) Sn
= n(n + 1)(2n + 1)6
3、 結語
有很多人研究求 1
2
+22
+32
+· · ·+n2
的方法, 由於每個人的想法不一, 因而產生的 解法也各自不同。 在以前學習創造力的課程 中, 聽過這樣一句話, 「無中生有」 是比較難, 而 「有中生新」 是比較容易的。 在現有的問題 上加以改良, 以得到新的結果。 方法一是從知 道數列的前幾項看出它的一般項, 這種由特 殊的例子推測到一般的現象, 在數學上是很 常用的。 方法二、 三是用分項對消, 在很多題 目都有用到, 只是為想到 (n + 1)3
− n3
= 3n2
+ 3n+ 1 這個公式找到一個理由來解釋。方法四是利用倒過來寫相加的技巧, 而這個 方法讓我感覺較深刻, 也是一個 「有中生新」
的例子。 要找到一個新的方法有時並不容易, 但是可以利用現有的方法加以修正而得到一 個改良的方法, 這樣也是一種創新。 在這個方 法中, 第一個方程式列出之後, 為了找另外一 個方程式讓我困擾很久, 幾乎想要放棄, 後來 終於找到另外一個方程式。 所以只要能夠堅 持不放棄, 最後終能成功。 在科學上有很多的 發現也是如此。 方法五是用體積的觀念, 這種 方法也很多人想過。 方法七中, 我們的目標是 平方, 卻是先得到立方的結果。 如果以能夠推 廣到求 1
k
+ 2k
+ 3k
+ · · · + nk
, k 為正整 數, 方法三, 用到 (n + 1)k
= nk
+ knk−1
+· · ·+ kn + 1 是好方法, 而用函數的觀點也 很好。
— 本文作者任教於台北市和平高中國中 部—