基礎數論
數
數論 基 數 數 ,
數 . 基 , 數論
. 數論 ( ) ,
Silverman A Friendly Introduction to Number Theory (Prentice Hall, Third Edition
2006). .
v
Chapter 4
Congruence Equations
modulo m “≡” “=” ,
. congruence equation. , 論 數
congruence equation. , congruence equation , 論
congruence equation.
4.1. Congruence Equation
數 f (x) ( f (x) = cnxn+··· + c1x + c0, ci∈ Z), f (x)
數 數, x 數 a , f (a) 數. m∈ N,
數 a f (a)≡ 0 (mod m) ( m| f (a)). 數 congruence
equation.
f (x) = cnxn+··· + c1x + c0, ci ∈ Z. m∈ N, a ∈ Z f (x)≡ 0 (mod m) , f (a)≡ 0 (mod m). b≡ a (mod m), Proposition 3.2.2 ,
i∈ N bi≡ ai (mod m). Proposition cibi≡ ciai (mod m), f (b)≡ f (a) (mod m). , x = a f (x)≡ 0 (mod m) 數 ,
b∈ Z b≡ a (mod m), x = b f (x)≡ 0 (mod m) . x = a f (x)≡ 0
(mod m) 數 , x≡ a (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) .
modulo m a 數 f (x)≡ 0 (mod m) .
modulo m , 數
. f (x)≡ 0 (mod m) , modulo m ,
f (x)≡ 0 (mod m) 數 , modulo m
f (x)≡ 0 (mod m), 數 .
, modulo m complete residue system S, S
f (x) , f (x)≡ 0 (mod m),
. m . 論,
45
congruence equation . , congruence
equation modulo m 數 m.
, 前 congruence equation . modulo m
a∈ Z ax≡ 1 (mod m) ( ax−1 ≡ 0 (mod m))
congruence equation. Proposition 3.2.5 a m , congruence equation
. Proposition 3.2.3, a m congruence equation
modulo m .
Lemma 3.4.2 論 p 數 x2≡ 1 (mod p) . Lemma 3.4.2
p 數 , x≡ 1 (mod p) x≡ −1 (mod p). m
數 , x≡ ±1 (mod m) x2≡ 1 (mod m) congruence equation
, congruence equation . x2≡ 1 (mod 15) x≡ ±1
(mod 15) x≡ ±4 (mod 15) 4 . n n
, .
n 數 n 數
, 數 . 數 1
數 , . ,
.
Lemma 4.1.1. f (x) n (n≥ 1) 數 a∈ Z. n− 1
數 h(x) r∈ Z
f (x) = (x− a)h(x) + r.
Proof. f (x) 數 n 數 . f (x) 1 , f (x) = c1x + c0, h(x) = c1 r = ac1+ c0, (x− a)h(x) + r = f (x).
數 , 數 n < k 數 g(x), n− 1 數
h0(x) r0∈ Z g(x) = (x− a)h0(x) + r0. f (x) 數 n = k ,
f (x) = ckxk+ ck−1xk−1+···+c1x + c0, ci∈ Z ck̸= 0. g(x) = f (x)−(x−a)ckxk−1, g(x) = (ck−1+ cka)xk−1+···c1x + c0 數 k 數 .
數 k− 1 數 h0(x) r0∈ Z g(x) = (x− a)h0(x) + r0. f (x) = (x− a)ckxk−1+ (x− a)h0(x) + r0. h(x) = ckxk−1+ h0(x) r = r0,
h(x) 數 k− 1 數 r∈ Z f (x) = (x− a)h(x) + r.
Lemma 4.1.1, p 數 modulo p n
congruence equation n . congruence equation 數
.
Definition 4.1.2. f (x) = cnxn+··· + c1x + c0 數 , m∈ N.
(1) m- cn, f (x) modulo m 數 (degree) n .
4.1. Congruence Equation 47
(2) m- cr m|ci, for r < i≤ n, f (x) modulo m 數 r .
數 g(x) modulo m 數 n, g(x)≡ 0 (mod m)
n congruence equation.
f (x) modulo m 數 n 數 ,
f (x) 數 n . 數 n 數 g(x) (
f (x) m ) 數 a, f (a)≡ g(a) (mod m).
f (x)≡ 0 (mod m) g(x)≡ 0 (mod m) . congruence equation
, 論 n congruence equation f (x)≡ 0 (mod m) , ,
f (x) 數 n.
Theorem 4.1.3 (Lagrange). 數 p 數 f (x). modulo p
f (x)≡ 0 (mod p) 數 n , f (x)≡ 0 (mod p) modulo p
n .
Proof. , f (x) = cnxn+··· + c1x + c0, p- cn. n . f (x) = c1x + c0 數 , x≡ a (mod p) f (x)≡ 0 (mod p)
. x≡ b (mod p) , c1a + c0≡ c1b + c0 (mod p).
gcd(p, c1) = 1, Lemma 3.2.4 a≡ b (mod p). n = 1 .
n < k n congruence equation n . n = k
. x≡ a (mod p) f (x)≡ 0 (mod p) , Lemma 4.1.1 數
k− 1 數 h(x) r∈ Z f (x) = (x− a)h(x) + r. x≡ a (mod p) f (x)≡ 0 (mod p) , f (a)≡ 0 (mod p), a f (a) = r≡ 0 (mod p).
x≡ b (mod p) , f (b) = (b−a)h(b)+r (b−a)h(b) ≡ 0 (mod p).
言 , b̸≡ a (mod p), p- (b−a), Lemma 1.4.2 , p|h(b), x≡ b (mod p) h(x)≡ 0 (mod p) . k congruence equation f (x)≡ 0 (mod p) x≡ a (mod p) h(x)≡ 0 (mod p) . h(x)≡ 0 (mod p) 數 k
congruence equation, k− 1 , f (x)≡ 0 (mod p)
k .
, congruence equation f (x)≡ 0 (mod m)
, x≡ a (mod m) .
modulo 數 . x2≡ 1 (mod 8), 數 ,
x≡ 1 (mod 2) .
數 modulo 數. x2≡ 1 (mod 8)
modulo 8 x≡ 1,3,5,7 (mod 8), 4 , modulo 2 .
4.2.
congruence equation ,
.
f (x) = anxn+··· + a1x + a0, ai∈ Z, m∈ N 數. 論 f (x)≡ 0 (mod m) congruence equation.
: d an, . . . , a1, a0 m 數.
ai m an= a′nd, . . . , a1= a′1d, a0= a′0d m = m′d, a′i∈ Z m′ ∈ N.
g(x) = a′nxn+···a′1x + a′0, f (x)≡ 0 (mod m) g(x)≡ 0 (mod m′) congruence equation .
Proposition 4.2.1. m∈ N f (x) = anxn+··· + a1x + a0, ai ∈ Z. d an, . . . , a1, a0 m 數 an= a′nd, . . . , a1= a′1d, a0 = a′0d m = m′d.
g(x) = a′nxn+··· + a′1x + a′0.
x≡ c (mod m′) g(x)≡ 0 (mod m′) , t∈ Z, x ≡ c + m′t (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) . , g(x)≡ 0 (mod m′) , f (x)≡ 0 (mod m) .
Proof. x≡ c (mod m′) g(x)≡ 0 (mod m′) , m′|a′ncn+··· + a′1c + a′0. m′d|a′ndcn+··· + a′1dc + a′0d, m|ancn+···a1c + a0. x≡ c (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) .
t∈ Z c′= c + m′t. c≡ c′ (mod m′), x≡ c′ (mod m′) g(x)≡ 0 (mod m′) . 論 c′= c + m′t , x≡ c+m′t (mod m)
f (x)≡ 0 (mod m) . t∈ Z, x ≡ c + m′t (mod m) f (x)≡ 0
(mod m) .
, x≡ c (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) , m|ancn+··· + a1c + a0, m′|a′ncn+··· + a′1c + a′0. x≡ c (mod m′) g(x)≡ 0 (mod m′) .
g(x)≡ 0 (mod m′) , f (x)≡ 0 (mod m) .
Proposition 4.2.1 , x≡ c (mod m′) g(x)≡ 0 (mod m′) , t∈ Z, x ≡ c + m′t (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) .
modulo m , . t≡ t′ (mod d), d|t − t′,
dm′|m′(t−t′). c + m′t≡ c + m′t′ (mod m). x≡ c + m′t (mod m)
0≤ t ≤ d −1, . , modulo m′ g(x)≡ 0 (mod m′) ,
f (x)≡ 0 (mod m) modulo m d . f (x)≡ 0 (mod m)
g(x)≡ 0 (mod m′) , .
Corollary 4.2.2. m∈ N f (x) = anxn+··· + a1x + a0, ai ∈ Z. d an, . . . , a1, a0 m 數 an= a′nd, . . . , a1= a′1d, a0= a′0d m = m′d. g(x) =
4.2. 49
a′nxn+··· + a′1x + a′0. g(x)≡ 0 (mod m′) modulo m′ k , congruence equation f (x)≡ 0 (mod m) modulo m kd .
Proposition 4.2.1 modulo m congruence equation modulo
m′ congruence equation. modulo m′ 數 ,
. an, . . . , a1, a0 m , modulo
. , .
Lemma 4.2.3. m∈ N 數 f (x). m′|m f (x)≡ 0 (mod m′) , f (x)≡ 0 (mod m) .
Proof. f (x)≡ 0 (mod m) x≡ c (mod m) , m| f (c). m′|m, m′| f (c), x≡ c (mod m′) f (x)≡ 0 (mod m′) . f (x)≡ 0 (mod m′)
, f (x)≡ 0 (mod m) .
Lemma 4.2.3 Proposition 4.2.1 Proposition 4.2.1 數
數 modulo m′ , modulo m ,
Lemma 4.2.3 , modulo m′
modulo m . modulo m′ modulo m
, . m 數 congruence
equations, . .
m 數 , m = pn11··· pnrr, pi 數. i = 1, . . . , r, f (x)≡ 0 (mod pnii) ,
.
Proposition 4.2.4. m = pn11··· pnrr, pi 數 f (x) 數 . i∈ {1,...,r}, f (x)≡ 0 (mod pnii) , f (x)≡ 0 (mod m) .
, x≡ c (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) i∈ {1,...,r}, x ≡ c (mod pnii) f (x)≡ 0 (mod pnii) .
Proof. , pnii|m, Lemma 4.2.3 , f (x)≡ 0 (mod pnii) , f (x)≡ 0 (mod m) .
x≡ c (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) , m| f (c),
i∈ {1,...,r} pnii|m, pnii| f (c). i∈ {1,...,r}, x ≡ c (mod pnii) f (x)≡ 0 (mod pnii) .
, i∈ {1,...,r}, x ≡ c (mod pnii) f (x)≡ 0 (mod pnii) . pnii| f (c).
pnii , Proposition 1.2.6(2) pn11··· pnrr| f (c), m| f (c).
x≡ c (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) .
Proposition 4.2.4 , pi f (x)≡ 0 (mod pnii) , f (x)≡ 0
(mod m) . pi, f (x)≡ 0 (mod pnii) , f (x)≡ 0
(mod m) ? . pi ,
數 modulo pnii ,
Proposition 4.2.4 f (x)≡ 0 (mod m) . .
4.3. Congruence Equations
congruence equation, congruence equation.
數 .
m∈ N modulo m congruence equation ax≡ b (mod m) congruence equation, a, b∈ Z m- a.
congruence equation .
Proposition 4.3.1. m∈ N. congruence equation ax≡ b (mod m), m- a. d = gcd(m, a). d|b ax≡ b (mod m) .
Proof. d = gcd(m, a), d| m, congruence equation ax≡ b (mod d).
d| a, modulo d ax≡ 0x (mod d). d- b, b̸≡0 (mod d), congruence equation ax≡ b (mod d) ( 0x≡ b (mod d)) . Lemma 4.2.3 ax≡ b (mod m) .
, d|b, d = gcd(d, b) = gcd(gcd(m, a), b). a = a′d, b = b′d, m = m′d.
Proposition 4.2.1 ax≡ b (mod m) a′x≡ b′ (mod m′) .
gcd(a, m) = d gcd(a′, m′) = 1, Proposition 3.2.5 e∈ Z a′e≡ 1 (mod m′).
a′x≡ b′ (mod m′) e
x≡ a′ex≡ b′e (mod m′).
x≡ b′e (mod m′) a′x≡ b′ (mod m′) , Proposition 4.2.1
x≡ b′e (mod m) ax≡ b (mod m) .
Proposition 4.3.1 , a′x≡ b′ (mod m′) modulo m′
. , gcd(a′, m′) = 1, a′x≡ b′ (mod m′) modulo m′ . Lemma 4.3.2. m∈ N. congruence equation ax≡ b (mod m).
gcd(a, m) = 1, ax≡ b (mod m) modulo m .
Proof. x≡ c (mod m) x≡ c′ (mod m) ax≡ b (mod m) , ac≡ b≡ ac′ (mod m) m| a(c − c′). gcd(m, a) = 1, m| c − c′ (Proposition 1.2.6),
c≡ c′ (mod m).
Lemma 4.3.2 congruence equation ax≡ b (mod m) ,
modulo m 數.
4.3. Congruence Equations 51
Proposition 4.3.3. m∈ N. congruence equation ax≡ b (mod m).
d = gcd(m, a) d| b, ax≡ b (mod m) modulo m d . , x≡ c
(mod m/d) (a/d)x≡ (b/d) (mod m/d) , ax≡ b (mod m) modulo m
x = c + tm
d, t = 0, 1, . . . , d− 1.
Proof. d|b, d = gcd(d, b) = gcd(gcd(m, a), b). a = a′d, b = b′d, m = m′d.
gcd(a′, m′) = 1, Lemma 4.3.2 a′x≡ b′ (mod m′) modulo m′ . x≡ c (mod m′) , Proposition 4.2.1 ax≡ b (mod m) x = c + tm′
t∈ Z. Corollary 4.2.2 modulo m ax≡ b (mod m) d ,
x = c + t(m/d), t = 0, 1, . . . , d− 1.
, Proposition 4.3.1 Proposition 4.3.3 .
Theorem 4.3.4. m∈ N, a,b ∈ Z congruence equation ax≡ b (mod m).
d = gcd(m, a).
(1) d- b, ax≡ b (mod m) .
(2) d- b, ax≡ b (mod m), modulo m d . x≡ c (mod m)
,
x≡ c +m
dt, t = 0, 1, . . . , d− 1
ax≡ b (mod m) modulo m .
, a m , b∈ Z, ax ≡ b (mod m) , modulo m
.
Example 4.3.5. 16x≡ 8 (mod 52). gcd(52, 16) = 4 4|8, congruence
equation , modulo 28 4 .
4x≡ 2 (mod 13). 4× 10 ≡ 1 (mod 13), x≡ 2 × 10 ≡ 7 (mod 13) 4x≡ 2 (mod 13) . x≡ 7 (mod 52) 16x≡ 8 (mod 52)
( 16× 7 = 112 = 52 × 2 + 8).
, 52/4 = 13 Theorem 4.3.4 modulo 52 x≡ 7,20,33,46 (mod 52) 16x≡ 8 (mod 52) .
, Theorem 4.3.4 ax≡ b (mod m) ,
modulo m . d = gcd(a, m)| b.
ax + my = b 數 x = r, y = s. ar≡ b (mod m) x≡ r
(mod m) ax≡ b (mod m) .
4.4. Chinese Remainder Theorem
m = pn11··· pnrr pi 數 f (x) 數 . Proposition 4.2.4 i∈ {1,...,r}, f (x) ≡ 0 (mod pnii) , f (x)≡ 0 (mod m)
. ? (Chinese Remainder Theorem)
f (x)≡ 0 (mod pnii) , .
Theorem 4.4.1 (Chinese Remainder Theorem). m1, . . . , mr∈ N mi
( i̸= j , gcd(mi, mj) = 1). c1, . . . , cr∈ Z 數 c
c≡ ci (mod mi),∀i ∈ {1,...,r}.
Proof. , M = m1···mr i∈ {1,...,r}, Mi= M/mi.
Mj mi : (1) i̸= j, mi|Mj. (2) gcd(Mi, mi) = 1.
(1) Mj , (2) ( mi ),
gcd(M1, m1) = 1. M1, m1 , 數 p p|M1 p|m1. M1= m2···mr, Corollary 1.4.3 i∈ {2,...,r} p|mi. i̸= 1, gcd(m1, mi) = 1, p|m1 p|mi m1, mi , gcd(M1, m1) = 1.
t1, . . . ,tr∈ Z i∈ {1,...,r}, t = c1M1t1+··· + crMrtr
t≡ ci (mod mi). t1, . . . ,tr∈ Z i∈ {1,...,r}, (1) ( mi|Mj for i̸= j) t≡ ciMiti (mod mi). ti ∈ Z ciMiti ≡ ci
(mod mi) . (2) ( gcd(Mi, mi) = 1) Proposition 3.2.5 ei ∈ Z Miei ≡ 1 (mod mi), ti= ei, t≡ ciMiei≡ ci (mod mi). i∈ {1,...,r}, ei Miei ≡ 1 (mod mi), c = c1M1e1+··· + crMrer,
c≡ ci (mod mi),∀i ∈ {1,...,r}.
! mi , c1, . . . , cr 數 c
c≡ ci (mod mi) i∈ {1,...,r} . m1= 4, m2= 6 c1= 1,
c2= 2, 數 c c≡ 1 (mod 4) c≡ 2 (mod 6). c≡ 1
(mod 4) c 4k + 1 , 數. c≡ 2 (mod 6), c 6k + 2 ,
數. 數 數 數.
x≡ c1 (mod m1) x≡ c2 (mod m2)
... ... x≡ cr (mod mr)
4.4. Chinese Remainder Theorem 53
. r
. Theorem 4.4.1 , 數 t1, . . .tr , r
r ti , . .
Example 4.4.2. m1= 3, m2= 4, m3= 5 c1= 2, c2= 1, c3= 3 數 c c≡ ci (mod mi),∀i ∈ {1,2,3}. c
c≡ 2 (mod 3) c≡ 1 (mod 4) c≡ 3 (mod 5)
Theorem 4.4.1 M1= 20, M2= 15 M3= 12.
e1∈ Z M1e1≡ 1 (mod m1), 20e1≡ 1 (mod 3), 2e1≡ 1 (mod 3).
e1= 2. e2, e3 15e2 ≡ 1 (mod 4) ( 3e2≡ 1 (mod 4)) 12e3≡ 1 (mod 5) ( 2e3≡ 1 (mod 5)). e2= 3 e3= 3 . c = 2× 20 × 2 + 1 × 15 × 3 + 3 × 12 × 3 = 233 233≡ 2 (mod 3), 233 ≡ 1 (mod 4) 233≡ 3 (mod 5).
前 , m∈ N, m = pn11··· pnrr, pi 數. f (x)
數 , f (x)≡ 0 (mod m), pi f (x)≡ 0 (mod pnii).
pi f (x)≡ 0 (mod pnii) , Proposition 4.2.4 f (x)≡ 0 (mod m) . pi f (x)≡ 0 (mod pnii), Proposition 4.2.4 ,
f (x)≡ 0 (mod pn11) f (x)≡ 0 (mod pn22)
... ... f (x)≡ 0 (mod pnrr)
f (x)≡ 0 (mod m) . ,
, .
Corollary 4.4.3. m = pn11··· pnrr, pi 數 f (x) 數 . i∈ {1,...,r}, f (x) ≡ 0 (mod pnii) f (x)≡ 0 (mod m) .
Proof. Proposition 4.2.4 , f (x)≡ 0 (mod m) , i∈ {1,...,r}, f (x) ≡ 0 (mod pnii) .
i∈ {1,...,r}, f (x) ≡ 0 (mod pnii) x≡ ci (mod pnii) .
pnii Theorem 4.4.1 , c∈ Z i∈ {1,...,r}
c≡ ci (mod pnii). i∈ {1,...,r}, x ≡ c (mod pnii) f (x)≡ 0 (mod pnii) . Proposition 4.2.4 x≡ c (mod m) f (x)≡ 0 (mod m) .
. 數 ,
, .
Example 4.4.4. x2 ≡ 1 (mod 15). 前 x2≡ 1 (mod 3) x2≡ 1 (mod 5) . 3 5 數, Lemma 3.4.2 x≡ ±1 (mod 3)
x≡ ±1 (mod 5) x2≡ 1 (mod 3) x2≡ 1 (mod 5) . congruence equation:
(1)
{ x≡ 1 (mod 3) x≡ 1 (mod 5) , (2)
{ x≡ −1 (mod 3) x≡ −1 (mod 5) , (3)
{ x≡ −1 (mod 3) x≡ 1 (mod 5) , (4)
{ x≡ 1 (mod 3) x≡ −1 (mod 5) .
(1) (2) 數 1 −1 (1) (2). 11
(3), 4 (4). Proposition 4.2.4 x≡ 1,−1,11,4 (mod 15) x2≡ 1
(mod 15) . x2≡ 1 (mod 15) modulo 15 4 ,
4 . modulo 15 4 .
x2≡ 1 (mod 15) modulo 15 4
4 , . Theorem
4.4.1 , . ,
? , ,
.
Theorem 4.4.5. m1, . . . , mr∈ N mi . M = m1···mr, c1, . . . , cr∈ Z congruence equation
x≡ c1 (mod m1) x≡ c2 (mod m2)
... ... x≡ cr (mod mr)
modulo M . c∈ Z congruence equation,
c′∈ Z c′≡ c (mod M) congruence equation.
Proof. Theorem 4.4.1 , modulo m1···mr .
c, c′∈ Z congruence equation. i∈ {1,...,r}
c≡ ci (mod mi) c′≡ ci (mod mi). i∈ {1,...,r} mi|c − c′. mi , Proposition 1.2.10(2), m1···mr|c − c′, c≡ c′ (mod M).
modulo M .
, c congruence equation c′ ∈ Z c′≡ c (mod M), i∈ {1,...,r}, mi|M, c′≡ c ≡ ci (mod mi). c′ congruence
equation.
Example 4.4.2 , x = 233
x≡ 2 (mod 3) x≡ 1 (mod 4) x≡ 3 (mod 5)
4.4. Chinese Remainder Theorem 55
congruence equation, Theorem 4.4.5 數 c c≡ 233 ≡ 53
(mod 60) congruence equation. c≡ 53 (mod 60)
數 congruence equation.
Theorem 4.4.5 Theorem 4.4.1 . Theorem 4.4.1
, Theorem 4.4.5 modulo m1···mr ,
. , 論 Theorem 4.4.5
Chinese remainder theorem.
.