6.3 二 二 二重 重 重積 積 積 分 分 分的 的 的極 極 極座 座 座 標 標 標形 形 形式 式 式
6.3. 二重積分的極坐標形式 209
6.3 二重積分的極坐標形式
6.3.1 極坐標
習題解答 6.3.1.x y
x y
x y
習題解答 6.3.2. (1) 4 cosπ3 = 2, sinπ 3 = 2√
3 ⇒ [4,π
3] = (2, 2√ 3) (2) [−1,5π
4 ] = [1,5π
4 − π] = [1,π
4] = (cosπ 4, sinπ
4) = ( 1
√2, 1
√2) 或
[−1,5π
4 ] = ((−1) cosπ
5, (−1) sinπ
5) = ((−1) · 1
√2, (−1) · 1
√2) = ( 1
√2, 1
√2) (3) [0, 2π] = (0, 0)
(4) (1, 0) = [1, 0 + 2nπ] = [1, 2nπ] 或 [−1, π + 2nπ], 其中 n ∈ Z.
(5) 先找出最熟悉的解 (0, 1) = [1,π2], 再寫出一般解 (1, 0) = [1,π2+ 2nπ] 或 [−1,π2+ 2nπ], 其中 n ∈ Z.
(6) r =√
(−1)2+ (−1)2=√
2, tan θ = −1
−1 = 1, 但點在第三象限, 取角度為 3π 4 . 先找出最熟悉的解 (−1, −1) = [√
2,3π
4 ], 再寫出一般解 (−1, −1) = [√ 2,3π
4 + 2nπ]
或 [−√ 2, (3π
4 −π
2) + 2nπ] = [−√ 2,π
4 + 2nπ], 其中 n∈ Z.
習題解答 6.3.3.(1) r = 4 cos θ ⇒ r2= 4r cos θ⇒ x2+ y2= 4x ⇒ (x − 2)2+ y2= 4. (下頁左圖) (2) r = 2 sin θ ⇒ r2= 2r sin θ⇒ x2+ y2= 2y ⇒ x2+ (y− 1)2= 1. (下頁中圖) (3) (下頁右圖)
r = 4 cos(θ− π
4) = 1 ⇒ r(cos θ cosπ
4 + sin θ sinπ 4) = 1
⇒ 1
√2r cos θ + 1
√2 = 1 ⇒ x + y =√ 2
6.3. 二重積分的極坐標形式 209
6.3 二重積分的極坐標形式
6.3.1 極坐標
習題解答 6.3.1.x y
x y
x y
習題解答 6.3.2. (1) 4 cosπ3 = 2, sinπ 3 = 2√
3 ⇒ [4,π
3] = (2, 2√ 3) (2) [−1,5π
4 ] = [1,5π
4 − π] = [1,π
4] = (cosπ 4, sinπ
4) = ( 1
√2, 1
√2) 或
[−1,5π
4 ] = ((−1) cosπ
5, (−1) sinπ
5) = ((−1) · 1
√2, (−1) · 1
√2) = ( 1
√2, 1
√2) (3) [0, 2π] = (0, 0)
(4) (1, 0) = [1, 0 + 2nπ] = [1, 2nπ] 或 [−1, π + 2nπ], 其中 n ∈ Z.
(5) 先找出最熟悉的解 (0, 1) = [1,π2], 再寫出一般解 (1, 0) = [1,π2+ 2nπ] 或 [−1,π2+ 2nπ], 其中 n ∈ Z.
(6) r =√
(−1)2+ (−1)2=√
2, tan θ =−1
−1 = 1, 但點在第三象限, 取角度為 3π 4 . 先找出最熟悉的解 (−1, −1) = [√
2,3π
4 ], 再寫出一般解 (−1, −1) = [√ 2,3π
4 + 2nπ]
或 [−√ 2, (3π
4 −π
2) + 2nπ] = [−√ 2,π
4 + 2nπ], 其中 n∈ Z.
習題解答 6.3.3.(1) r = 4 cos θ ⇒ r2= 4r cos θ⇒ x2+ y2= 4x ⇒ (x − 2)2+ y2= 4. (下頁左圖) (2) r = 2 sin θ ⇒ r2= 2r sin θ⇒ x2+ y2= 2y ⇒ x2+ (y− 1)2= 1. (下頁中圖) (3) (下頁右圖)
r = 4 cos(θ−π
4) = 1 ⇒ r(cos θ cosπ
4 + sin θ sinπ 4) = 1
⇒ 1
√2r cos θ + 1
√2 = 1 ⇒ x + y =√ 2
210 第 6 章 多變數函數的積分
−1 0 1 2 3 4 5
−3
−2
−1 0 1 2 3
X Y
−2 −1 0 1 2
−1
−0.5 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3
X Y
−1 0 1 2 3
−1
−0.5 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3
X Y
習題解答 6.3.4.(1) f (x, y) = x2− y2= r2(cos2θ− sin2θ) = r2cos 2θ (2) f (x, y) = xy = r2cos θ sin θ = 1
2r2sin 2θ (3) f (x, y) = x + y − 1 = r cos θ + r sin θ − 1 (4) f (x, y) = e−(x2+y2) = e−r2(cos2θ+sin2θ)= e−r2
6.3.2 極坐標形式的二重積分
習題解答 6.3.5. (1)ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π
0
(ˆ 4
2
r sin r· r dr )
dθ = ˆ π
0
1 3sin θ(
r34
2
)dθ
= 56 3
ˆ π
0 sin θ dθ = −56
3 cos θ|π0 = 112 3 (2)
ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π
0
(ˆ 3
0
(√1 + 2r2+ θ) r dr
) dθ
= ˆ π
0
(1
6(1 + 2r2)32 +1 2θr2
3
0
) dθ
= ˆ π
0
1
6(1932− 1) +9
2θ dθ =1
6(1932 − 1)π +9 4π2 (3)
ˆ π
4
0
ˆ cos θ sin θ
√1− r2tan θ · r dr dθ = ˆ π
4
0 −tan θ 3
(1− r2)32cos θsin θ dθ
= −1 3
ˆ π4
0
tan θ(sin3θ− cos3θ) dθ =−1 3
ˆ π4
0
sin4θ
cos θ − sin θ cos2θ) dθ
210 第 6 章 多變數函數的積分
−1 0 1 2 3 4 5
−3
−2
−1 0 1 2 3
X Y
−2 −1 0 1 2
−1
−0.5 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3
X Y
−1 0 1 2 3
−1
−0.5 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3
X Y
習題解答 6.3.4.(1) f (x, y) = x2− y2= r2(cos2θ− sin2θ) = r2cos 2θ (2) f (x, y) = xy = r2cos θ sin θ = 1
2r2sin 2θ (3) f (x, y) = x + y − 1 = r cos θ + r sin θ − 1 (4) f (x, y) = e−(x2+y2) = e−r2(cos2θ+sin2θ)= e−r2
6.3.2 極坐標形式的二重積分
習題解答 6.3.5. (1)ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π
0
(ˆ 4
2
r sin r· r dr )
dθ = ˆ π
0
1 3sin θ(
r34
2
) dθ
= 56 3
ˆ π
0 sin θ dθ = −56
3 cos θ|π0 = 112 3 (2)
ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π
0
(ˆ 3
0
(√1 + 2r2+ θ) r dr
) dθ
= ˆ π
0
(1
6(1 + 2r2)32 +1 2θr2
3
0
) dθ
= ˆ π
0
1
6(1932− 1) +9
2θ dθ =1
6(1932 − 1)π +9 4π2 (3)
ˆ π4
0
ˆ cos θ sin θ
√1− r2tan θ · r dr dθ = ˆ π4
0 −tan θ 3
(1− r2)32cos θsin θ dθ
= −1 3
ˆ π
4
0
tan θ(sin3θ− cos3θ) dθ =−1 3
ˆ π
4
0
sin4θ
cos θ − sin θ cos2θ) dθ
1
210 第 6 章 多變數函數的積分
−1 0 1 2 3 4 5
−3
−2
−1 0 1 2 3
X Y
−2 −1 0 1 2
−1
−0.5 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3
X Y
−1 0 1 2 3
−1
−0.5 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3
X Y
習題解答 6.3.4.(1) f (x, y) = x2− y2= r2(cos2θ− sin2θ) = r2cos 2θ (2) f (x, y) = xy = r2cos θ sin θ = 1
2r2sin 2θ (3) f (x, y) = x + y − 1 = r cos θ + r sin θ − 1 (4) f (x, y) = e−(x2+y2) = e−r2(cos2θ+sin2θ)= e−r2
6.3.2 極坐標形式的二重積分
習題解答 6.3.5. (1)ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π
0
(ˆ 4
2
r sin r· r dr )
dθ = ˆ π
0
1 3sin θ(
r34
2
)dθ
= 56 3
ˆ π
0 sin θ dθ = −56
3 cos θ|π0 = 112 3 (2)
ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π
0
(ˆ 3
0
(√1 + 2r2+ θ) r dr
) dθ
= ˆ π
0
(1
6(1 + 2r2)32 +1 2θr2
3
0
) dθ
= ˆ π
0
1
6(1932− 1) +9
2θ dθ =1
6(1932 − 1)π +9 4π2 (3)
ˆ π4
0
ˆ cos θ sin θ
√1− r2tan θ · r dr dθ = ˆ π4
0 −tan θ 3
(1− r2)32cos θsin θ dθ
= −1 3
ˆ π4
0
tan θ(sin3θ− cos3θ) dθ =−1 3
ˆ π4
0
sin4θ
cos θ − sin θ cos2θ) dθ
6.3. 二重積分的極坐標形式 211
分開計算 ˆ π
4
0
sin4θ cos θ dθ =
ˆ π
4
0
sin4θ
cos2θ· cos θ dθ u=sin θ= ˆ √1
2
0
u4 1− u2 du
= ˆ √1
2
0 −(u2+ 1) + 1 1− u2 du
= (
− u3
3 − u +1
2ln1 + u 1− u
)0√12
= − 1 6√
2− 1
√2+ 1 2ln
√2 + 1
√2− 1 =−7√ 2 12 + ln(√
2 + 1) ˆ π
4
0
sin θ cos2θ) dθ = −cos3θ 3
π4
0 =−
1 2√ 2
3 +1 3 = 1
3 −
√2 12 所以原式等於
−1 3
(−7√ 2 12 + ln(√
2 + 1)−1 3 +
√2 12 )
= 1 9+
√2 6 − 1
3ln(√ 2 + 1)
(4) ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π2
0
ˆ √sin 2θ 0
1· r dr dθ = ˆ π2
0
1
2sin 2θ dθ = −1 4cos 2θ
π 2
0
= 1 2
習題解答 6.3.6.(1) r = sin 2θ, 取 0 ≤ θπ2 之一葉. 面積等於 ˆ π
2
0
ˆ sin 2θ 0
1 dr dθ = ˆ π
2
0
r2 2
sin 2θ
0 dθ =1 2
ˆ π
2
0
sin22θ dθ
= 1 2
ˆ π2
0
1− cos 4θ 2 dθ =1
4
(θ−sin 4θ 4 )π2
0 = 1 4·π
2 = π 8 (2) 積分區域為 π2θ≤ 3π2, 1 ≤ r ≤ 1 − cos θ. 則面積為
ˆ 3π2
π 2
ˆ 1−cos θ 1
1· r dr dθ = ˆ 3π2
π 2
r2 2
1−cos θ
1 dθ =1
2 ˆ 3π2
π 2
cos2θ− cos θ dθ
= 1 2 (
− 2 sin θ +θ
2+sin 4θ 4
)
3π 2 π 2
= 1 2
((2 + 2) +π 2 + 0)
= 2 +π 4 (3) 依題意得
ˆ π π 2
ˆ 2 1
er2· r dr dθ = ˆ π
π 2
dθ· ˆ 2
1
rer2dr
= π 2 ·er2
2 2
1= π
2 ·e4− e
2 = e4− e 4 π
2
6.3. 二重積分的極坐標形式 211
分開計算 ˆ π4
0
sin4θ cos θ dθ =
ˆ π4
0
sin4θ
cos2θ· cos θ dθ u=sin θ= ˆ √1
2
0
u4 1− u2 du
= ˆ √1
2
0 −(u2+ 1) + 1 1− u2 du
= (
− u3
3 − u +1
2ln1 + u 1− u
)0√12
= − 1 6√
2− 1
√2+ 1 2ln
√2 + 1
√2− 1 =−7√ 2 12 + ln(√
2 + 1) ˆ π
4
0
sin θ cos2θ) dθ = −cos3θ 3
π4
0 =−
1 2√ 2
3 +1 3 = 1
3 −
√2 12 所以原式等於
−1 3
(−7√ 2 12 + ln(√
2 + 1)−1 3 +
√2 12
)= 1 9+
√2 6 − 1
3ln(√ 2 + 1)
(4) ˆ ˆ
Ω
f [r, θ] dA = ˆ π
2
0
ˆ √sin 2θ 0
1· r dr dθ = ˆ π
2
0
1
2sin 2θ dθ = −1 4cos 2θ
π 2
0
= 1 2
習題解答 6.3.6.(1) r = sin 2θ, 取 0 ≤ θπ2 之一葉. 面積等於 ˆ π2
0
ˆ sin 2θ 0
1 dr dθ = ˆ π2
0
r2 2
sin 2θ
0 dθ =1 2
ˆ π2
0
sin22θ dθ
= 1 2
ˆ π
2
0
1− cos 4θ 2 dθ =1
4
(θ−sin 4θ
4 )0π2 = 1 4·π
2 = π 8 (2) 積分區域為 π2θ≤ 3π2, 1 ≤ r ≤ 1 − cos θ. 則面積為
ˆ 3π2
π 2
ˆ 1−cos θ
1
1· r dr dθ = ˆ 3π2
π 2
r2 2
11−cos θ dθ =1 2
ˆ 3π2
π 2
cos2θ− cos θ dθ
= 1 2
(− 2 sin θ +θ
2+sin 4θ 4
)
3π 2 π 2
= 1 2
((2 + 2) +π 2 + 0)
= 2 +π 4 (3) 依題意得
ˆ π π 2
ˆ 2 1
er2· r dr dθ = ˆ π
π 2
dθ· ˆ 2
1
rer2dr
= π 2 ·er2
2 21= π
2 ·e4− e
2 = e4− e 4 π
212 第 6 章 多變數函數的積分
(4) 依題意得 ˆ π
0
ˆ 1 0
ln(r2+ 1)· r dr dθ =
ˆ π 0
dθ· ˆ 1
0
r ln(r2+ 1) dr
u=r2+1
= π· ˆ 2
1
ln u
2 du = π·1
2· (u ln u − u)21
= π
2 · (2 ln 2 − 2 + 1) = 2 ln 2− 1
2 π
(5) 積分區域相當於 0 ≤ θ ≤ π2, 0 ≤ r cos θ. 所以第一項積分等於 ˆ π
2
0
ˆ cos θ 0
r sin θ· r dθ = ˆ π
2
0 sin θ ·r3 3
cos θ0 dθ =1 3
ˆ π
2
0
sin θ cos3θ dθ
= −1 3
(cos4θ 4 )
π 2 0 =−1
3·( 0−1
4 )= 1
12 另一積分為
ˆ π
2
0
ˆ cos θ 0
r cos θ· r dθ = ˆ π
2
0 cos θ ·r3 3
cos θ
0 dθ =1 3
ˆ π
2
0
cos4θ dθ
但 ˆ
cos4θ dθ =
ˆ (1 + cos 2θ 2
)2
dθ =1 4 ˆ
1 + 2 cos 2θ +1 + cos 4θ
2 dθ
= 1 4
ˆ 3
2+ 2 cos 2θ +cos 4θ 2 dθ
= 3
8θ + sin 2θ +sin 4θ 8 + C 原式等於
1 3 ·(3
8θ + sin 2θ + sin 4θ 8
)
π 2 0 = 1
3 ·3 8·π
2 = π 16
習題解答 6.3.7.(1) x = 2 相 當 於 r cos θ = 2 ⇒ r = 2
cos θ, y = x 則 是 θ =π
4, 所 以 區 域 0 ≤ x ≤ 2, 0≤ y ≤ x, 極坐標表示為 0 ≤ θ ≤ π
4, 0 ≤ r ≤ 2 cos θ. (2)
ˆ π4
0
ˆ cos θ2
0
r sin θ· r dr dθ = ˆ π4
0 sin θ ·(r3 3
)
2 cos θ 0 dθ
= 8 3
ˆ π
4
0
sin θ
cos3θ dθ =8
3 · (−1) · (−1 2)· 1
cos2θ π4
0
= 4
3· (2 − 1) = 4 3
3
212 第 6 章 多變數函數的積分
(4) 依題意得 ˆ π
0
ˆ 1 0
ln(r2+ 1)· r dr dθ =
ˆ π 0
dθ· ˆ 1
0
r ln(r2+ 1) dr
u=r2+1
= π· ˆ 2
1
ln u
2 du = π·1
2· (u ln u − u)2
1
= π
2 · (2 ln 2 − 2 + 1) = 2 ln 2− 1
2 π
(5) 積分區域相當於 0 ≤ θ ≤ π2, 0 ≤ r cos θ. 所以第一項積分等於 ˆ π2
0
ˆ cos θ 0
r sin θ· r dθ = ˆ π2
0 sin θ ·r3 3
cos θ
0 dθ =1 3
ˆ π2
0
sin θ cos3θ dθ
= −1 3
(cos4θ 4
)
π 2 0 =−1
3·( 0−1
4 )= 1
12 另一積分為
ˆ π2
0
ˆ cos θ 0
r cos θ· r dθ = ˆ π2
0 cos θ ·r3 3
cos θ
0 dθ =1 3
ˆ π2
0
cos4θ dθ
但 ˆ
cos4θ dθ =
ˆ (1 + cos 2θ 2
)2
dθ =1 4 ˆ
1 + 2 cos 2θ +1 + cos 4θ
2 dθ
= 1 4
ˆ 3
2+ 2 cos 2θ +cos 4θ 2 dθ
= 3
8θ + sin 2θ +sin 4θ 8 + C 原式等於
1 3 ·(3
8θ + sin 2θ + sin 4θ 8
)
π 2 0 = 1
3 ·3 8·π
2 = π 16
習題解答 6.3.7.(1) x = 2 相 當 於 r cos θ = 2 ⇒ r = 2
cos θ, y = x 則 是 θ =π
4, 所 以 區 域 0 ≤ x ≤ 2, 0≤ y ≤ x, 極坐標表示為 0 ≤ θ ≤ π
4, 0 ≤ r ≤ 2 cos θ. (2)
ˆ π
4
0
ˆ cos θ2
0
r sin θ· r dr dθ = ˆ π
4
0 sin θ ·(r3 3
)
2 cos θ 0 dθ
= 8 3
ˆ π4
0
sin θ
cos3θ dθ =8
3 · (−1) · (−1 2)· 1
cos2θ π4
0
= 4
3· (2 − 1) = 4 3
6.3. 二重積分的極坐標形式 213
習題解答 6.3.8.面積等於 ˆ β
α
ˆ h(θ) g(θ)
1· r dr dθ = ˆ β
α
r2 2
h(θ)
g(θ) dθ = 1 2
ˆ β α
h2(θ)− g2(θ) dθ
習題解答 6.3.9.易知下列區域有底下的包含關係: x2+ y2≤ 1 ⊂ Ω ⊂ x2+ y2≤ 2, 又 1
1 + x2+ y2 > 0, 所以
ˆ ˆ
x2+y2≤1
1
1 + x2+ y2 dA <
ˆ ˆ
Ω
1
1 + x2+ y2 dA <
ˆ ˆ
x2+y2≤2
1
1 + x2+ y2 dA 但
ˆ ˆ
x2+y2≤1
1
1 + x2+ y2 dA = ˆ 2π
0
ˆ 1
0
1
1 + r2· r dr dθ
= ˆ 2π
0
dθ· ˆ 1
0
r
1 + r2 dr = 2π·ln(1 + r2) 2
1
0= π ln 2
ˆ ˆ
x2+y2≤2
1
1 + x2+ y2 dA = ˆ 2π
0
ˆ √2 0
1
1 + r2· r dr dθ
= ˆ 2π
0
dθ· ˆ √2
0
r
1 + r2 dr = 2π·ln(1 + r2) 2
√2
0 = π ln 3 所以
π ln 2 <
ˆ ˆ
Ω
1
1 + x2+ y2 dA < π ln 3
習題解答 6.3.10.G(t) = ˆ ˆ
Ωt
g(x2+ y2) dA = ˆ 2π
0
ˆ √t 0
g(r2)· r dr dθ
= ˆ 2π
0
dθ· ˆ √t
0
g(r2)· r dr = 2π ˆ √t
0
g(r2)· r dr G′(t) = 2π· g((√
t)2)·√ t· (√
t)′= 2πg(t)·√ t· 1
2√
t = πg(t)