• 沒有找到結果。

阿美族學童學校族語學習現況分析

第四章 研究結果與討論

第二節 阿美族學童學校族語學習現況分析

2 0 1 3 D r . T u n g C h u n g T s a i

S5 在班上的成績不是很理想,阿美族語能力表現很好,族語聽的能力很 好,族語說的能力也很好,族語的自我介紹及族語歌曲可完全的了解。

6、 個案 S6

國小三年級,S6 與爺爺、奶奶同住,為隔代單親家庭;父親在台北工作,

過年過節才會回到部落。S6 從小就跟著爺爺、奶奶,阿美族語是爺爺與奶奶常 常使用的語言,因此 S6 在爺爺與奶奶的薰陶下,阿美族語的聽、說能力都很 好。

S6:

「在小學一年級時回到部落,剛回來時,阿美語是一竅不通,爺爺、奶奶都 用阿美語彼此交談,不會刻意迴辟,奶奶覺得我聽不懂阿美語,會用國語說明,

再說明所說的阿美族語意思為何,每次聽不懂,奶奶都不厭其煩的說明給我聽,

現在奶奶說明的時候少了。我與爺爺、奶奶交談時還是以國語交談,爺爺、奶奶 的回應語言,阿美族人語多過國語。」(田野訪-S6-20131214)

S6 在班上的成績尚可,族語能力非常好,族語聽的能力及說的能力是全校 最好的,若以族語交談時,可以輕鬆的應答,倘若不知如何以族語回答時,也 可正確的用國語應答。

第二節 阿美族學童學校族語學習現況分析

文化的同化,有些弱勢族群雖然存在,但面對優勢族群各式各樣、直間或 間接的滲透和支配,造成語言使用者的日漸減少,最終無人聞問。語言就像樹 一樣,當人們轉移到另一種語言時,原先那棵樹的結構就塌了。

Fishman 挽救語言流失之八階段理論中的階段 4b:「公立學校透過某一語 言教導該語言族群的孩童,但實質上仍有其他族群語言的課程設計與人事安 排。」並指出:「語言保存需要學校,但其族語教學功能為水平式擴張。」

T8:「捕魚國小學童的族語能力,相較於其他學校學童的族語能力,學童的族語

能力都待加強,學童家長的族語能力聽、說的能力都很好,雖然說的不是很流利,

但至少可以用族語與老人們交談。」(訪-T8-20130313)

© 車勞苦,學校的族語教學六個年級可以串連起來。」(訪-T2-20131014)

每天早上七點半,學童就來到捕魚國小,下午四點半回家,倘若有夜光天 時間。」(訪-T1-20131018)

©

-T3-20131024)

T4:

「學童下課時,會在走廊上拼拼砰砰練習舞步,常常因為太吵雜會請學童換 地方練習,學童有時會到樹下練習,有時會悻悻然的解散。」(訪-T4-20131107)

T5:

「學童會咕嚕咕嚕的不知在說什麼,詢問之後,才知道是在背台詞,對於背 頌不太流利的學童,會請其他學童幫忙練習,但學童每個都自以為是,不會多加 練習較長的台詞,只喜歡練習較短的台詞。」(T520131119)

2、 假日的練習

© ninini katayni itini kita

misakero

來來來我們到這裡來跳舞

© 2 0 1 3 D r . T u n g C h u n g T s a i

Wowa woway yehei I yehey way ha hay Hay ya ha o way yehei I yehey way ha hay Wowa woway yehei I yehey way ha hay Hay ya ha o way yehei I yehey way ha hay

Hoy yanna ioinghoyyan heya o hoyyan hawoway hahay Heyeheyan hawoway yeyan hawoway hahay×4

男人們帶著魚穫回家

媽媽們拿著 tapac 在場中央迎接魚穫 Howaiyan hohowayhahay Hayyaha hay Heye Heye

Heye yan Aha

O ha o o iyehe Iyahe heyahe Hayyehe ha(fainayyan)

Iyan oho in hoy yan×3

Hayyan nihayyo o hayya o wayhahay O wayhahay Owanhayyan nihayya o wayhahay O wayhahay×3

Heyehoyyan hiyooway hahay iyaiyaohayyan hayya o hayyan hoiyahoyyan×3

Heya oho wan hayyan hiya oho wan hayyan×2 O ioing hoyyan hiya oho wan hayyan×2(反覆 4 次) Osa

備註:阿美族傳統歌謠主要為韻詞,不具任何詞彚,其歌謠需搭配舞蹈,歌 舞才具有意義。

© 2 0 1 3 D r . T u n g C h u n g T s a i

圖 7

原住民傳統歌舞練習,耆老(阿嬤)親自下來指導

圖 8

學童參加 102 學年度的傳統歌舞比賽

©

© ko ‟aro nira. Awaay ko kalihanawan no ‟orip nira.

有一天,祂聽到一陣陣悽楚的歌聲,四處尋找,終於在撥 開腳下的雲層後,找到歌聲的來源。

Cacay a romi‟ad, matengil nira ko sakararomananay a radiw.

Misakilikilim cira toya ngiha‟wanik han nira koya kotem, ma,alaw nira koya romadiway a finawlan.

2 Idek 原來是阿美族人在祈雨。

‟Araw han i, o Pangcah, milongocay to ‟orad.

3 頭目 天上没有半片雲彩呀!土地已經乾裂。

Awaay kotem no kakarayan, mangela to ko sera.

(頭目說;)「大家一起來呀! 擺好祭品,

(Pasowal ko tomok); Ati kita mapo:long! wasilen no mita ko sapasang,

(然後祈求說;)「神啊! 我們獻上虔誠的心意,求祢憐憫我

Aya ko Pangcah, macicicihay ko riko.makofedkofeday ko pising makopikopit ko tireng, maicang ko tarawadaw ko ciriciri, mafetak ko sera, maicang ko sapor. Tadakasini‟adaan nengnengen kina finacadan.

5 旁白 不久,Idek 看到山洪爆發,沖毀阿美族人的田地和家園,

土石流沖走阿美族人飼養的家禽和家畜。

Caay ka halafin, ma,araw ni idek ko [roe,ro], maperad ko lotok, maselen ko omahan ato lomaloma‟an, halo nipahafaay a ‟ayam, o tadok, o fafoy, o kolong, maemin a malikid no rieri‟.

部落裡的男人全身溼淋淋的站在屋簷下,高舉火把,企圖 把雨水烤乾。

Marahemem a maemin ko fa‟inay no niyaro‟, tomireng icafeng no loma‟ Mirepet to paton, “mangay misetep ko ‟orad.” saan.

6 Idek 這樣不是辦法啊!阿美族人太可憐了,我要去幫助他們。

Hatira ko demak, sakasini‟adaan saan amaemin kina Pangcah, padangen ako cangra

© malakapahay a kapah, a tayni i hekal.

8 旁白 Idek 拿出陀螺,抽一下。陀螺「咻!咻!咻!」地在地上 旋轉,頃刻間就開闢出一片肥沃的田園。

Patahekalen ni Idek ko ‟acocol, feng han nira a pahecek koya ‟acocol, siw siw siw sato i sera a malineng, tangsol san makaomah koya omaomahan.

再抽一下,陀螺「咚!咚!咚!」往地下鑽,不久,地面 出現一口井,湧出甜美的井水。

Miliyaw haca a miesek, tong tong tong san a mulenek talasasa no sera, caay kate:nes, fowak sato ko nemnem, ta tahekal ko kasoay a nanom.

10 族 1 他好厲害哦!那個陀螺真神奇!

Matira ko kilemel nira tamdaw, kafaheka‟an aca ko demak noya ‟acocol.

11 族 2 他是誰啊!他叫什麼名字呢?

Idekaw! Tadamiaray kami to pipadang no miso i tamiyanan.

15 頭目 我們有了良田,水源又不成問題,親愛的族人啊!我們要勤 勞地耕種啊。

Ira to ko kapahay a omah ato nanom no mita. finawlan!

kalalok to kita a ma.omah!

16 旁白 那年,阿美族人大豐收,男女老幼穿著漂亮的衣裳,聚集 在部落的廣場上,慶祝豐收。

Toya mihecaan, kapah ko pinaloma no Pangcah. ciriko,to fangcalay a losid kofinawlan , masaopo i adawang a malikodah

©

Anini sato makapah ko nipalomaan no mita, matomes a maemin ko ‟ariri no finawlan, a miaray kita to I kakarayan 18 頭目 Idek 你是我們阿美族人的恩人,就由你來領唱吧!

Idekaw! So‟elinay iso ko mipa‟oripay i tamiyanan, fangcala ko miti‟eciway.

19 Idek 是!hay!

20 Idek Idek 領唱。O ki‟eciw ni dek.

21 旁白 大家圍著篝火,邊唱邊跳,歡樂的歌聲響遍山谷。就在那 天晚上,Idek 發現一位美麗的姑娘 Iwa。

Misaliyot to cingra a maemin a romadiw a masakero. Ko finawlan Tangasa i lotolotokan ko tahidang no radiw. Toya lafii, ma,araw ni Idek koya fangcalay a kay^ing, ci Iwa.

22 Idek 那個姑娘真是漂亮啊!她的笑容甜美,好比她頭上的鮮花,

她的歌聲清脆悅耳,像她腰間的銀鈴。

Tadafangcal koya kay^ing, kahemekan‟ sa ko tawa nira, matiya o calok nira i tangal. o radiw nira, kahemekan a tengilan, matiya i kamayay nira a singsing

23 旁白 Idek 含情脈脈地看著 Iwa,美麗的 Iwa 也含笑地看著他。

Iwa san Ci Idek mimelaw ci Iwaan, ci Iwa han to, sedi san mimelaw ci idekan.

24 頭目 Idek,如果你喜歡 Iwa,你就把檳榔放到 Iwa 的情人袋裡,

讓她知道你喜歡她啊!

idekaw! ano maolah kiso ci Iwaan, paro han ko ‟icep i ‟alofo nira. Hay mafana‟ cira to nikaolah no miso i ciraan.

25 旁白 Iwa 收到 Idek 的檳榔後,滿心歡喜地,跑到芭蕉樹下,唱 起動人的歌聲。

Maala ni Iwa ko niparoan ni idek to ‟icep, tano olah sato tayra i pawpawlian a romadiw.

26 Iwa (唱歌)

27 旁白 Idek 牽起 Iwa 的手,跳起舞來。全部落的人都為他們倆祝 福。

Kiting han to ni idek ko kamay ni Iwa a misakero.

Kahemekan no finawlan koya tatosaay.

©

Ci idek han to, o kawas cira, caay kanga‟ay matenes i hekal.

妻子是凡人,不能跟他一起到天上,怎麼辦呢?

O fafahi sato nira ci Iwa, o i hekalay a tamdaw, caay ka nga‟ay a mihakelong a talakakarayan. Maa to?

29 Idek Iwa 我想到了一個辦法,我先到天上,變出天梯,你就順 著天梯爬到天上來,

Iwaaw! Miharateng to no mako ko malodemak no mita. A i ‟ayaw kako talakakarayan, tefad a han no mako ko tokar, dongdong han haw koya tokar tangasa i kakarayan.

記住哦!在天梯上千萬不能嘆氣哦!

Aka kapawan haw! ano macakat kiso toya tokar i, aka :ah piah haw!

30 Iwa 好,我知道了。hay, mafana‟ to kako.

31 Idek 各位阿美族人,我要回到天上了,你們多保重!

Salikakaw! a mapolong, a taloma‟ to kako i kakarayan, a sakapa han to ko tireng namo.

32 全族 人

Idek 謝謝你的幫忙,後會有期,有空來部落裡玩,我們會 想念你的。

Aiekaw! aray han no niyam ko nipipadang no miso. I tamiyanan Ano cilimaw, tayni han to i niyaro‟ niyam a miholol. Mairdol, kami i tisowanan.

33 旁白 不久,Idek 變出了白色的軟梯,從天上長長的垂下來。

Caay katenes, tefad han to ni idek koya kohecalay a tokar, makayra i kakarayan tangasa i sesa.

34 旁白 Iwa 穿著姐妹們為她縫製的七彩衣服,向族人告別 Siriko, ci Iwa to nisanga‟an no salikaka nira a losid, palikor a miliyas to finawlan.

35 族人 Iwa 這麻糬是要給你帶到天上吃的食物,你一路保重,小 心。

Iwaaw! kerit han to kina toron, malokakaenan no miso i kakarayan. Na‟on han to ko rakat no miso!

36 旁白 Iwa 含著眼淚告別親友,爬上天梯。

Tanolosa‟ san ci Iwa a miliyas to laloma‟an nira a macakat to tokar.

© koya makasapalay a kamay ato o,o‟ nira a macakat.

38 旁白 她抬起頭,彷彿看到 Idek 在天上向她招手,

De‟ang san ci Iwa, minengnengn nira, matiya o mikawihay ci idek i ciiraan

往下看,依稀聽到姐妹們呼喚她的聲音。

Pasalaennu san ci iwa han minengnengna matengl ko sasa, mamang a matengil ko ngiha‟no salikaka a mi‟ocil i ciiraan.

Iwa 甩甩痠麻的手,忍不住嘆了一口氣:「唉…」

Mitihtih han ni Iwa ko makasapalay a kamay nira, “ah!”

saan a misahodiyak ciira.

39 旁白 天梯突然斷了,Iwa 大叫一聲…

Kafahalan ko pitek noya tokar, “ah” sato ci Iwa.

40 Iwa Idek!Idek!

41 旁白 Idek 趕緊伸手抓她,可是,來不及了,Iwa 從半空中摔落 地面,死了!

Tangsol san ci Idek a misoliyat to kamay nira mirepet ci Iwaan, nika, caay to katakop nira, tefad sato ci Iwa a mapatay.

42 Idek Iwaaw!

43 旁白 Idek 非常傷心,淚水嘩啦嘩啦滴下來,匯成一潭水。

Tano losa‟ sato ci Idek a mararom. Masoper ko losa‟ ni Idek matiya . O sa,opo no nanom

44 旁白 當衪停止哭泣時發現自己的身體變成七彩的顏色,如同妻 子的衣服一般,Idek 更傷心了。

Yotometerep ci idek a tomangic i, milaw san to tireng nira, so‟elinay malafangcalay ko cengel no tekerl ni Idek”, matiya riko no fafahi nira kafangacal, radom san ci idek

© 2 0 1 3 D r . T u n g C h u n g T s a i

45 旁白 從此,Idek 常常在空中默默守候‧希望有一天,衪的妻子 會醒來,順著彩色的梯子到天上,和衪相聚。

Nano iya, saromi‟ami‟ad sato ci idek a misimaw i kakarayan.

“Nanay mapalal ko fafahi no mako, macakat pakayni tamiyanan, kapahay ko cengel a teker, ta malacaay kami a ma‟orip tahada‟oc” san ko longoc nira.

圖 9 學童背台詞

圖 10

學童參加原住民歌舞劇比賽

© 如何能教導孩子,向孩子說明原因後,孩子就不再煩我了。」(訪-P3-20131015)

T8:

「當初老師向我請示可否提供劇本台詞時,對於老師利用假日時間教導學童 的精神感到佩服,老師希望學童除了每周的四十分鐘外,能有其他的時間接觸族 語,讓學童能在遊戲玩樂中學習族語。」(訪-T8-20131008)

「族語」是要自然的學會,但現在因為華語主流的強勢,讓許多其他的鄉土 說的阿美語,學童們,應讓聽得吧。」(訪-T1-20131018)

T6:

「周四的校園很音樂,學童在上課時會大聲的唱歌,有時還會聽到搞木鼓的 聲音,我的教室又最接近支援教室,其歌聲及樂器聲,真的很影響上課的專注力。」

(訪-T6-20131027)

© 孩子導入學習情境。」(訪-T1-20131018)

族語教學不僅僅只有教學課程上,校園佈置成具有族群文化特色、有利於 族語學習之環境。利用晨間、課間的時間,播放族語教材或族群歌謠,或以族 語廣播,營造族學習環境。

T7:「學校在族語佈置的情境,除了在支援教室有族語佈置外,平時會利用晨間

打掃時間播放族群歌謠 CD,學童每當聽到族語 CD 時,很自然的會拿著掃具打 掃,並進行早上的晨間運動時間。」(訪-T7-20140307)

S5:

「我喜歡當值星官,我不但可以站在所有人前面,還可以對著全校廣播,老 師會準備廣播講稿,因為要講稿是以族語發表,我怕自己唸錯,老師會要求我用

S5:

「我喜歡當值星官,我不但可以站在所有人前面,還可以對著全校廣播,老 師會準備廣播講稿,因為要講稿是以族語發表,我怕自己唸錯,老師會要求我用