Koca aJmca cvlilik igi vcya evlilik drsl gocuklar igin veya cvlat cdindigi kirnsc igin yada tivcy gocuk igin de dcstcktirlZ. Qocuiun hcnriz dofmamrs olrnasr da farkctmcmcktcdirlS. Babanrn Eocufa bakma mri-kcllefiycti tahsil vcya malulltik grbi hallcr drgrnda sona crcr vc ytnc babantn kazang imhAnlnln maluli-yct ve ihtiyarhk g,bi scbcplcrlc ortadan kalkmasr ha-l.i1de, dc,,.goc'uklar igin bab:rnr n dcstcfr ndcn bahscdilc-' f n p z .
Kan da kocanrn vc Aocuklann dcstcffdir.
Dcstcfr dc ya maddi yardrm gcklindc vcya grjrdrigti hizmetlcr gcklindc olarbilir. Ev iqlcrindc aahqan vcya kocasrnin ig ycrindc kocasrna yardrm cdcn kadrnrn durumu irrnck giistcrilcbilir. Btiylccc kerdln, para vcya hizmct gcl<lindc bir J<atkr ilc dcstcktc bulundufu za-man kadrnrn <ilrimti halindc koca vc rilcn analanrn dcstci-indcn yoksun kalmrg gocuklar bakunrndan bir za-rurct igcrisindc olan ana vc barbalernna bakmakla yti-ktirnli.idiirlcr. Yctiqmi$ vc anaba.bala.nnr n gctri mlcrini sailamaya baglamrg gocuklann, onlar igin dcstck ol-malannda bir tcrcddiit yol<tur. Asrl sorun Jrcntiz yc-tiqmiq <llmayan vcya anabal:aslna. bakmakta
su dcfrldir. Yctigkin vc kazanqlanndan bir krsmrnr ai-lcyc vcrcbilcn ve bir arada yaqanrlan gocuklann kaybr bakrmrndan ana-baba lchinc neticc arkarmak kabil-dir16. TAhIDodAN'a grir*, Eocuklar ana-babalanna bakryorlarsa, ana vc ba.badan hcr biri dcstektcn mah-rumiyct dolayrsryla tazminat ta.lebindei bulunabilirlT.
QALKII{-TUGsavul isc, ana vc baba isin gocuk milste-rkbcl dcstcktir vc mtistakbcl dcstcklcrindcn mi-rhrum kaldrklan ndan uslii;vl" #irino, davasr erqabilir. Bugrinkti kriEuk, yar:r n ailcsini n yuktinii o nr u z1 iln n dil ttrqryacaktr r 18.
vc nihayct TEKINAY'a grire, IsviE'c-Tiirl<
Borglar l(anunu, dcstcktcn yoksun kalrnal-un mutlaka ijliirnlc birliktc gcrqcklcqmcsi ni aramadrl,n iqi n, tiili bal<rmdan ilcridc vuku bulacafr yani kriqrik yaqta rjlcn gocufun gclcccktcl erna vc babir.srna bakacilfr hal vc gartlann cjzclliklcri nc grirc bcklcrrclriliniyorsa, gocufu anel ve bi-rbasr igin dcstck sayrni,l]< nriimkun olurl9.
Grirrildrit{ri gr}ri Tijrk Doktrinindc yul<a.nda bc-lirtilcn giiruqlcrin gcncl scyri, gocufu destck olerrak karbul cdcrkcn ihtiyatlr davranrlrnasr konusunda hcm fil<ir; fakat ilk iig yazar hali hazrrda. dcstc$ni siir-dti-rcn gocuiun kaybr halindc tazminata srcal< bakarkcn, son iki yazar ]<i-igtik yaqta-rki qocugun iililrnii halindc gclcccktc i-l.nir. vc babasrna bi hilcrlft hal vc qelrtlarln tjzclliklclinc giirc bcklcniyolsa, dcstck sayrlmalannln bc-rabcr, gclcccktcki dcstcfr n kaybrnda rizel hal ve qerrtlann bunu hal<h hrldrfr durumlarda btiytik bir dikkat vc ackingcnli'l<lc }<abul cdilrncsi irzcrindc
AItC Utr IiN'rUil,I
Y I L : 5 S A Y I : 4 5Ti.irk Yargrtayr da Fcdcral Mahkcmc gibi harc-kct ctmcl<tc, gckingcn ve ihtiyath delvranarak hal ve gartlann arzcttifr durumlan'r giizdni.indc tutarak kti-gtik gocuiun riliirnr.i iizcrinc gclcccktcld dcstck kaybr-nr gcncl olarak kabul ctmigtirzl (ngili Yarrgrtay kararr-l a r r i g i n b k z . d n . 2 L ) .
Bize gcirc dc, Isvigrc vc Tiirk Hukui<u uygula-ma vc doktrinindc giiriilcn gckingcnlik dcstcl<tcn yok-sul'I kalrna tazrninelttntn l-l.rksiz bir ktrzar-)g i-r]"acl <il-rnaslnl cngcllcyccc$ drigunccsindcn harckctlc isabctli dir.
3 ) K a r d e q l e r
Kardcglcr birbirlcrinc bakrnal<la rni.rlccl'lcf
dc-$ l d i r l c r ( i s t i s n a r s r MK. m. 315-316). Fal<at sarfiirfrnda
cylcmli vc dtizcnli olarak yardrnr cdcn ka.r'dcEin
i,liim i i h a l i n d c , k a r d c g i n d c s t c l < t c n y o k s u n k a l r n a t e r z i,liim i -natr istcycbilrncsi tjlcnin fiiii yirr-drmlirnnrn kcsilrncsi-n c d a y a n d r f r i g i n , k a r d c E ' l i l < b o g l n d a n i i t c , t i i l i barhrmlarda aranan Eartlara grirc, hayretta kalan kerr-dcrsin dcstcktcn yoksun karldrgt iddiasr hrrtrgma giiti.irm c z . B u d u r u r n d a M K . giiti.irm . 3 1 5 ' d c d i i z c n l c n c n v c l c a r
-rcfirh igindc bulunmarlrll'l Eartr nr n dar gcrgcklcqrncsinc b a k r l m a z . K a r l d r l < i b u h a l l c r c l c d c s t c l < t c n y o k s u n k a l r n a i l c M K . m . 3 1 5 ' d c k i n a { a l < a e r l a c a l < h s r o l r n a r k b i r b i -ri rrdcn ayn duru ml ru'clt r22 .
F i i l i d c s t c l < h a l i n d c h a y a t t a i < a l a n k a t ' d c E l c h i -nc tazrrti nattl hril<rncdil rncsi l<<l nusu n da:r tcrcddtitc r n i l h a l v c r r n c y c c e k d u r u r n i l , a y n r c v d c o t u r a n i k i k a r yagadigr voyer ilcridc rc{ariri-r criEcccfr ni ni n kuvvctli b i r i h t i r n i r l d a l r i l i n d c o l d u f r r n u i s p a t c t m c s i g c r c k c
-rak valad ctrnclcriylc vc tare,rfiat'tn birbir-inc uygun
ira-d c a g r ] < l a m a i a n n t n b j l l c ) $ m c s i 5 , l c g c l c c l i l c q i r ( N ' I K . m . 8 2 / L ) . G c r q c l < t c n d c n i q a n i r l n n ) A , i i c r i d c c v l i l i i < b i l l i g i -n i -n v u c u t b u l a c i - 1 f r y r i i r - r r r d i , i l < u v v c t l i b i r l < a r i n c t c q l i i l c t r n c l < t c d i r . N i q t l n h l r r r r n c ) r - g c ) g t ' v l c n c c : c k l c r i v c b u s u -t'ctlc l<ut'uiacarl< cvlilil< bir'l jgr ni n taraf'lrrf i:r safla;,actrfr i r r r l c i n l i r r g r \ z d n t i n d c b t r l u n c i u l u l n r i r l < s u t ' c t i y l c b i r - i n i n
2 2 ) I i n I t A I I A S A N M . i t c s i t , S o r r r n r l r r l u k v c ' l ' a T . n t i n i r t I I r i k u k u , C . I I , l s t a n b u l - M i ! ) , s . 1 4 4 .
2 : ) ) G L j l , l i Q , a . f I . e . , d r r . i r O , s . l 0 i > : " c v i g l r l r ' i g i ) r ' r n r : \ ' i r r c i r m k a v r a m r n a
SAYF'A:96 YIL: 5 SAYI: 45
iiliimti halinda diieri lchine dcstcktcn yoksun kalma tazminatrna htikmedilmesi mcselcsi ilgi gckicidir.
Niganhlann dcstcktcn yoksun kalma tazminatr istcyebilip istcycmcyecc$ hususu, farkh hukuk sis-temlcri nde dogr giklik gtistcrmcktcdir.
Alman Mcdcni Kanununa grircz5, haksrz fiilin vukubulduiu tarihtc rilcnc kargr nafaka hakkrna sa-hip bulunmayan kimscler dcstcktcn yoksun kalma tazminatrm dava edemczlcr (BGB m. 844). Bunun so-nucu olarak, ijltim olayrnrn vukubuldufu tarihtc ni-ganh erkcic kargr nafaka alacafrna sahip bulunma-yan kadrnln, halksrz {iil sorumlusundan tazminat i stcycmcyeccS agrktrr.
Fransrz Hukukunda uygulama isc26, fhrkh gii-ziimlcr gctirmcktcdir. Bazr kararlirnnda niganh ka-drn igin, dcstcktcn yoksun kal ma tazminatr alamaya-caklan, bazr kararlannda isc alabilccclcleri yriniinde karar vcrmigtir. Tazminat talcbini rcddctti$ bir ka-rartnda Franstz Yargrtayr bu karrlr'lnl iki ncdcnc de-l-yandrrmtgttr:
Davactntn zaratr kcsin <llmayp tilt':lzidir.
Olenin davacrya kargr nafaka miikcllcfiycti
yoktur.
Bu gcrckgclcr ylnc F\'anslz Hukukunda, nipan-lanma sonucu cvliligin gcrgcklcrsrncsi ihtirnali nin ytik-sck olmasr vc tararflardern birinin tili.imriniin firrazi dc-gil, kesin za;ray tcrskil cdcccS; iiltim yi.izi.indcn 3.
kigilcrin tazminat istcycbilmclcr:i igin F'ranstz Hukukunda sanJti na{aka mtikcllcfiycti kritcrinin csas olduiu gtbi bir sanrya ycr vcrmcsindcn dolayr clcgtiriyc ufoamtqhr.
isvigrc-Ttirk Borglar Kanunu m. 45/2 htikmii-ntirr hayatta kalan niqanlrya tazminat istcycbilrnck hal<kinr vcrmcyc clvcriEli olduiunu gcirmcktcyiz.
Niqanianmanrn evlcnmc igin bir karinc sayimasl vc niganh crkcfrn kaCrn igin ilcridc dcstciE oiacafr asrl-drr. O l<adrnrn, niEarnhslnln ijltirnti ytiziindcn dcstcfrn-dcn yol<sun kaldrfrnr iddia cttigi taltdirdc, niEanhhk durumunu vc kcncli si ni n bai<r rn ihtiyircr nl vc tilcnin dc bu yarrdrma muktcdir olacafrnr isprlt etrncsi gcrc-kcccktir.
2 5 ) T B i { I N A Y , a . g . o . , s . { 1 4 ; C t i t , n q : , 8 . 8 . c . , s . 1 0 6 . 2 6 ) T l t K l N A Y , D Y I { T , s . 3 5 ; C U L n q ; , a . g . o . , s . 1 0 6 .
Bizc giirc, dcstcl< kavrarnr iqcrisindc hig bir ya-krnhgr olmayanlann dahi ycr alerbilcccfini kabul cden hukuk sistemimizde, iigiincti kigilcrc tanrnan tazmt-nat hakkrnrn, evlcnmc aqamaslnln e$iglnde olan ni-ganh kadrna tanrnmasrnda gartlar dahilinde bir sa-krnca giiriilmcmcli vc bu tip talcplcre daha esnek bakrlmahdtr.
trrkcfrn ijltimii harlindc hayatta kalan niqanh kadrnln tazminat talebi nin mul<addcratrnr yukarrdaki
;;ckil dc if adc cttiktcn sonra, niganh kerdr nr n tjl mcsi halindc, hayatta kalan crkc$n tazminat talcbinin nc gckildc sonuglandrnlacafr hususu tizui ndc dc dur-mak gcrckcccktir.
Niqanlr crkcfr n cvlcncccrfi l<achnclrrn gciccckte ckonornik fhydalar saflayaca$ dii^siinccsiylc harckct c d i p t a z m i n a t k r l c b i n d c b u l u n m e l s r , Eancldc bizim sosyal dcicrlcrirni ze va bcl<lcntilcri mi ze yabancr lcala-ca& igin, bu ttr talcp'lcrc karrsr rncn{i Lral<mamlza ne-dcn olacal<trr. Ancal< iiicn niqanir l<adrnln, helyertta ikcn crkcic fiilcn bal<ryor ol nrasr Jrali nd.c, dcstclitcn yoksun kalma ta.lcbini gcncl htiki-imlcr Qcrqevesinde mtispct krlacak vc tazmi rtilta htikrncclilrnclsi sorlucunu doiuracal<trr.
5) Evlilik I)rqr Birleqmeler
Bvlilik drqr iliEki iqirrdc yaqa.yer.n crkck-kadrn ilirskisindc, crkc$n rjlrncsi halindc kadrrrrn tazminat istcyi p istcyc mccc$ ni ta.r'tr qrnahdrr.
Alrnan Hukuliunclil niqernhlar aqlsrndan honu-yu inc:clcrl<crn dc dciindigirniz gltri, tazrninr:rt hakkr yal nrz nafi-rl<a rnukcllctiycti halinc hasrcdilmipti. Bu ncdcnlc buradir da briylc bir dulurn sriz konusu olrna-drl,n igin, tazminat igin talcp hal<lc da dofrnayacaktrr.
F'rilnstz Hukukunar gdrc isc27, scr-bcst Llirlcsmc iqcrisindc kruluni-rn l<ildrn hul<ul<cn irorunr]ruS bir rncn-faratc sahip dcllildir. Vc bu haiin yi-r, cvlcnmcyi istcme-mclcri yil cla gay'ri ahltil<i lrir 1161clcnlg gvlcnrncyc i ml<f,n iruiarnamalal'r nclan 1<i'ryna-rl<lilnchg"i vc) cr:}<cffn dc bu lrayi,rtil istcdi;ii ilr'l sor] r,crcbilcccg'i gii:i ncrclcn-lcrlc bu durumlart"r n Lazrninatil c$es olr-rrnayacal{r iize-rindc-'' durulrrrakta vc rncs<,'lrtrrin alrlil<i vtinti tcrrtrsrl-rnalttaclir.
YIL:5 SAYI: 45
S r \ Y F A : 9 7 AIIG UII'IIiN'ITJIIIkekle cinsi mtinascbctc razr olma gcklinde kurulan serbest birlcgmcler ahldka tamamcn ayktndtr. Para ve maddi yardrmlar kargrh$nda dcvamh cinscl iligki-ye razr olan mctrcsin dcstcktcn yoksunluk iddiasr ahldka aylun bir tcmele dayanacafr igin kabul cdilc-meyccck ve bu tiir bir iligkide dc erkck dcstck sayrl-mayacaktrr28. Farkat mctrcslik durumuyla kan-koca gtbi ortak bir hayat igindc ya$ayanlann durumunun birbirindcn aynlmasr gerckir. Ozcllikle i.ilkcmiz a91-srndan imam nikahu ile birliktc yaSayan giftlcrin yo-iuntufiu da gtizcintine altnarak bu tip iligkilerdc erke-g, kadrn igin dcstek saymak vc crkcsn safladrfr yardlmr da strf cinsi mtinascbctin bir kargrhfr olarak kabul etmcmck Ttirkiyc gcr'gcklcr-inc uygun bir 96ztim olacaktrr29. dalyanal<lann-dan biri olan, fiili birlcgmclcrdcn doian gocuklann tcsciline iliqkin ytlsal diizcnlcmcyi MK'umuzun zarayin mcydana gclmig oltnast qartt aranrr'. Zatcn dcstcktcn yoksun kalmada, tilumlc sonuElanan hill<stz {iillcrdcrki zarrlr unsurunu ifirdan tinccl<i durlttnu ilc
28) TANDOGAN, &.g.e., s. i)02-1i03; Iiltltli, ar.g.c., s. l]42; CULtiQ, 8.9.o., s. 10ti; TIililNAY-AI{},1AN-ll LjitQoc l,u- A L'l'o I), a.g.c., s. cdilir-kcn dcstcsn tiili vc fi-rrazi oltnaslna giire ayrlrn yaprl-malrdrr. Kcza tiili dcstck durumunda {iili dcstcSni kaybcdcn kirnscnin dcstclitcn yoksunluk zararlannln saptrlnmtlstndal Jrtil<tirn gtj ntinti n dayanai< alt ntnasl ve hiikiim gi.iniindcki duruma giit'c, zal'ar trttilltntn hc-saplanmasl g.,r-crkirllll. Vc dcst.l<t. rr y<11<sun ]<e'rlan ki mscni n artrk ba]<r m yaydr Inl na gctt'gl<si ni mi kal ma-dtgr voyi-t bill<rrn gucirrrijn sortit clcccff hlriJrtr:r-r hangi-si dg|e-l ijncc isc, o tarihtc dc son:l ct'cccl<tir. Farazi dcstck d,urumuldi-l isc, firr"atzi dcstc$n tilurnu hali nde
zart1r- siir"csi ni rr br.rglarrgrcr til c ni n bt'rlit rn giiciinc iravu-gaca$ tarih i1"lJ4 yardrtn cdcccff kirnsclnin ihtiyarq
cttirccc-#pi vcyil farazi dcstck hahndc dcstcfrp ]-u il(tidatrnt ilcridc bakrrn gr.icunc sahip olduftrnda l. ndisinc ba-kacafrnr ispat cttnck dul'unlunda bulun<J qu grbi biz-za1kcndisinin dc bakrrn nitcligir-rdcki o ytrrdrlna muh-taE olduiu vcyil ilcride rnuhtilq oli-rca$ rrt ispart ctmck zorundadtr. Tabii ki iticn, dt-rvilcrya karqt kanuni vcya akdi bir bakma rniil<cllcfiycti a'ltr nda i sc, dcstcktcn yol<supluk idclii.lsl nr n ispirtr buyu li (il g'ii cic kol erylalsrrll g giacr-rktrr. Burada ispi.rt l<rili.ryirS sagli'ryaci'rk <liien
SAYITA:9{f
Y I L : 5 S A Y I : 4 5
z\ ll (l l.iffl l.lN'l'tiNIktimlcrdc MK'nun lbl , rs2, lsr, L6z. ma,cdclcrindc ycr alan bakrm naf akasr na iligkin htiktimlcrlc, MK'nun 315. maddcsindc duzcnloncn yardrm nafbka-sr vcrmcyc ili;kin mtikcllcfiyctlcrdir. Ancak gu da bc-lirtilmcli ki, dcstcktcn yoksun l<alma ile MK. nun 315. maddcsindc diizcnlcnen nafaka alacakhsr <llrna durumu birbirindcn aSrnlmasr gcrckcn hukuki du-rurnlardrr. Dcstcktcn yoksunluk iddiasrnrn kabuli.i igin, tjlcn gahsrn narfilka ile ytil<timlti bulunmarsr gart dcgildir. Bir kimsc digcr kimscyi infak vc iagc ilc mti-kcllcf olmasa dahi, saSh&nda ona diizcnli olarak maddi yerrdrmlarda, bulunmu$ isc, onun rjltimti halin-dc vaktiyle yardrrn giircn lcirnsc, halin-dcstcktcn yoksun kaldr6rnr iddia cdcbilcccl<tir. Bu hususta der BK. nun maddi tarzrninata ili gkin bclir-tti$ unsurlar-ln aragtrnl-masr gcrckir3S,
Diicr cihcttcn nafaka vcrmck mtikcllcfiyctinin b u l u n m a s l , b i r k i r n s c n i n davacrya berkan kimsc sayl-masl igin yctcr. Gcrck davacrnrn nafhka alrnal< igin zarurct halindc bulunmanl:lsl, gcrclk dldtir.tilcrrin saf-hfrnda borcunu ycrinc gctirmcmi$ olrn:lsl, yahut ya$r-nl n ktigtikltigti ytiztindcn bill<aci,rk dul'urndar ol r:rarnrlsr glbi bir ncdcnlc hal<srz fiil tnrihirrc kadar bsrkrna rnti-k c l l c f i y c t i n i n y c ' i n e g c t i r i l m c m i E ol'asr, du'um' miktannr tayi n igi n bundan fr,rydalanrlir.bil rncktcdir.
Efcr tilcnin davaclya kart-qr JruJ<ul<i bir bakrm rntiJ<cllc-{iycti yok isc, dcstcl<tcn yol(sun l<alrner iddiilsr.rn ka-bulri artrk sadccc <jlcni n b:r,lcr m gricr.incl vc clgvircr nr n bakrrn ihtiyaclna iligkin ispart ,srrrtlarrlnln ycr-i rrc gcti-ril rncsi yctmcycccl<, bu nil cl< ol rlr.rl]< iilcr n tilrafi ndiu davacryer ilcr-idc bal<rltrcaftna csas tcrsl<il cdcccl< bir tjnccdc' l<cstirrncl< vc bu l<'nuda lccsin yar[nya var-mal< rntirnl<tin dcglldir'.Dcstcr]<terr yoksup Jcalc1lilal1nt Vc tilri l<ocnsl nln ytrr-dtrnt na rnuJrtrrq' olmilirta.n l<urtul-I l l u g o l a c a f i iEin, ti-lzrninab hill<l<r d.ir <irtardiln j<erllca-cal<trr; gtinl<ri ihtiyaq unsul-u )/olttur-. Blrri.lcla iizcr.indc d u ' u l l n a s r g c ' c l < c n husus, dilv;l clclva'r cldcr-kcn gcr-g c k l c gcr-g r n i r s r i l m a r y ; r n bir cvlcrrnrcrri n ilu"i{c gcr- gprqckluii-t n c s i i h gprqckluii-t i r n a l l i nin giiziini.inc alr iraral&lgprqckluii-t;, bal&lgprqckluii-t;r rn i6gprqckluii-tiylcrnr azaltacair vcyil <lrtrrcliln tr<i.rldrri;ici.rgr nl rincclclcn l<abul ctmcyi gclcl<tiri p gcrcirl,ilrncyccoff rncscltr.si clir..
s,,\\'F r\:99 ARC UNIIIN'| UNT
sonra dafthp dagrlmayacafr ijnccdcn giiziilmcsi gug bir sorund.ur. Bununla bcrabcr dul kalan kadrnln yaql, gocuk saJnst, 6lcn kocasrna ba{hhft, ekonomik ve sosyal durumu, sa[h$, {izikscl yaplsl, gckiciligi' mali durumu, tazminatrn gckli vs. evlcnme ihtimali-nin gcrgeklcr;me d.crcccsiihtimali-nin tayini hususunda bclirlc-yrci iilgii olabilccck ctkcnlcrdir40. Ne var ki bu ctkcn-lcrin bircr siibjcktif durumu ifade ctrncsindcn kaynaklanan bir takrm zorlul<ian da ortaya qrkaraca-gl gitzdcn rrak tutulmamaltdrr.
Yenidc.n cvlcnmc ihtimalinin zalal'ln srnrllan-mast vc sonuq olarak tazminatrn tayini vc acklindc nasrl bir ctki yapacaS mcsclcsi haklcrnda sar{'cdilcn gtiriiglcr isc qunlardrr:
I. Gcir.i$ : Ycnidcn cvlcnmc ihtimali zarartn sl-nlrlanmastnt vc sonuE olarak da tazminat mil<tannln
aztiltrlmasr m gcrcl<tirmc z.
Bugi.in raibct gtir-mcycn bu gcirtigc, Ti.irk Yargrtay Kerralltrnnda rastlirrnakttlyrz. Nitcl<im 4' HD. nin 31. 1. 1951 tarih vc 991755 str5nh karartna gdrc: "ttliitcvc{t'anrn kilnslnln ycnidcn cvlcnmcl< inr-kanrna malil< bulunmilsl, l<ocasrnr kaybctrncsi scbc-biylc ufradrfr maddi vc mancvi zgrarrn tcrrkisinc ka-nuni scbcb tcgkil ctmcz"41. Ancal< 4. HD. nin 1987 tarihli bir kararrna baktrSnrrzda, Yargrtayln bu l<atr giirtiqiindcn sonraki kararlerpnda aynlrnrs olduiupu grirmcktcy r42.
II. Giirtiq : Ycnidcn cvlcnmc ihtimalinc kargr dul kanya toptan vc scrmityc gclilindc vcrilccck taz-minatba, stjzii gcgcn ihti rnali n yiihscklik dct'cccsi nc giirc bclli bir indir-im
yapllmahdrr-isvigrcli hukukgu Hans MOSIllt'c gii'c, cvlcn-mc ganslnrn bulunmasr ]ralindc tazrnirrat rnilttannda bclirli yaqlar iEin bclirli oranda indirirn yapillnasl ijncriliyor vc giiylc bir cctvcl tcspit cdiliyur :lt
4 0 ) K A I I A I I r \ S A N , a . g . c . , s . I ( i 5 ; T i ' ) Ii l N . , \ Y , I ) \ ' i ( ' l ' , s . I 5 ' 1 ; I t ' L i l ) A ' l ' , a . g . e . , s . 1 0 ? r ' d . ; C U L I i q ; , 4 . 8 . o . , s . 1 ' 1 ? '
4 1 ) ' f l i K l i { A Y , I ) Y I ( ' f , s . 1 5 5 .
4 2 ) Y I i [ ) , Y a r . 4 . I I I ) , n . 1 9 8 ? / ? i i 9 l - r - I { ' l 9 s ? / 9 2 5 1 } - ' f ' X I V , S . 6 I l a z . i r a n 1 t ) l J 8 : " l ) c s t c k l c r i y < l k s u r t k i t l n t a g i l i o l i t r i r k h c s a l : y a l p l l t r k c n d a v i t c i rt t l l c v l t l t t t n c g O r c d c b i r i n c l i r i m y a p t l m a s l g c r c k i r " ' .
4 3 ) T I . l l i l N A Y , D Y I { T , s . 1 5 { i .
20 yerqrndzrl<i dul i qirt (/o 72
25 yagrndal<i dul i Etn 7o 48
30 yagr n dalci dul i gin o/o 28 35 ya-srndt-rki dul igi n o/o 17
4 0 y a g r n d a l i i d u l i g i n ' / o 9
Bu tabionun srhhati ae^rstndan yukalda
saydr-S m r z y a $ d r g r n d a l < i t a k t i i r l c r i n b u l u n m a n l a s l b i r c k -siklik-tir.
I I I . G c i r t i q : D u l l c a d r n r n y c l n i d c n c v l c n m c i h t i -r n a l i v a -r s a , t e l z m i -r -r z -r t : l j r a c l q c 1 < l i n d c J r t i J < n r c d i l m c l i -d i r .
Isvigrc vc TuIk Huku'kurrda kabul gtir"cn bu gti-riiqc g6rc, irz-ld gc'l<li ndcki ti:rz rni nil[ cvlcl n mctri tr gcrq c l d c gcrq m c s i i i z c r i n c k c s i l c b i l c c c f r r r d c n a d a l c t i n i c a p l a -n -n a u y g u -n d i i g c r 4 4 .
B u g t i r i r g t a r a { l a n n c a i r a d r n c v i c n m c h a l i n d c nastl kcsil ccc$ dc ttrr-tt Erl rnt Qtll'. S<l nuEta, yal'glcl n
tazmineltrn irard qcl<lindc olrnarsr l<tet'alnyla bil-liktc cvy c n m c cvy l c k c s i l c c c f r n c d c k t r t u r v e l t r n c s i g c r c k t i g i ; i r a -d r n c v l c n m c y i c k c s i l c c c $ { i l l < a t c v l c u m c t a u i h i n d c n itibar"cn iig scnclil( iad tuttll'ln1n dr-l e1)n-lca dul l<adrna 0 d c n n r c s i v c n i h a y c t c v l c n t n c ) h a l i n d c y a l ' f ] l c l n d u r " u
-rnu tckrar tctkik ctrn. yctkisini sak'h r,utmasr
gcl'ckti-gr yitnijndc tig ?lyn giiliiq sarf'cdiirniqtir'
Giir-rildiigi.i glbi hcI iig ana gtiruqtc dc dul kalan k a d r n l n y o n i d c n c v l c n r n c i } t i m a l i n c s a h i i o l m a s l h a l i n d c , b . , d u r u l n u n z a r e l l ' l n S l n t r ' l a n r n a s l v ( f i c s a p l a n a -c a k t a z m i n a t r n i i < t a r " r r i z c r - i n d c l < i c t i ' s r d c g i g i k g c k i l l c r d c i f a d c c d i l r n i q ; t i r '
-Yul<errrc{i,r, ,l"gt ndigr rni z (.bl<2. I. Gtilii''s) vo 4' H D . n c a i t 1 9 5 1 t a r - i h l i k t r l e u ' c l : r c l a v u c u t b u l m u g c l l a n t i l z r n i n t r . t r r r t g p t a n q s c ' l i i l d c r, ' c r i l m c s i v c ] ; r s r - r i d c n c v l c n -rncl ihti rlali nc), zal'r:ll't n vc) t,irzrn'itra [t n mi]itar-l tll ll tayi-pi ndc hiqbir ctl<i tanr nli1yr-rrr grit'iirs, tilztni ni'rt i-rul<uku-n u i-rul<uku-n g c r . l ' c l < z a l ' a } ' ] n t c s p i t i v c t c l a f i s i n c y r i r r c l i k pl.cllsibi rrc uyg1ur cltiqrncy'cccfr gibi, clarva.li t:I9'lst trdat-t d a r , h a k v c n c s i r { ' c t s l p p ' l l r t n t a $ i l I l b i r c l u t ' u l 1 a y o l a g a c a l t r r . 4 5 . N i t c l i i r n b u g i i n b u y < ) n d c l r j l c l i i q r i r r c o n i n
, 1 , 1 ) I ( A l l , \ l l , \ S i \ N , e r . g . o . , s . 1 g ( i ; ' l l i l ( l \ ' \ \ ' , I ) \ ' l i ' 1 " s ' l 5 ( j - l i r 7 ' 4 i - ) ) ' f l i l ( l N , \ \ ' , l ) Y I ( f , s . I i > 8 ,
Sz\lTrt: t 0O YIL: 5 SAYI:45
A ltGurI [,]N'LUitr
yargrtay kararlannda mcvcut olmamasr bizcc dc isa-bctli ve yerindc, hatta gcg kahnmrg bir gcligmcdir.
Dul kalan kadrna verilccek tazminatta belli yi.izdelere tabi indirim yapmakla ycti.ip, cvlcnme ih-timalinin tayinindc siipjcktif dlgiilcre ycr vcron II. gii-nig isc, dul kadrnln m<lral yagantlslnl a$ln dcreccde hrrpalayaca$ ve davada kadrrun kcndisini mtimki,in oldugrr kadar girkin, Eahsma yctcnegr ulmayan, koca-slna dtigktin bir kigi olarak gristcrmcyc aah$masr ve davahnrn biittin bunlarnn aksini savunmasl grbi, ga-yet siibjcktif vc bazr gizli kahnasr gerckli nol<talann ortaya dijkiilmcsinc scbcbiyct vcrcccktir. Iqtc bu ge-rckgclcrlc ikjnci gririlgde clcqtirilrniqtir46 vc bizcc dc hakh bir elcgtiridir.
Ttirk doktrininde TEKINAY vc KARAHASAN, dul kalan kadrnln ycnidcn cvlcnme $anslna sahip olup olmadrfrrl" rincm vcrmcdcn zarann toptan vcri-lccck tazminatla gidcrilmcsi vc stipjchtif' krst:lslarla za;rar tutanndan bclirli oranlarda indirim yaprlarak hcsaplanacak olan toptan gidcrimlcrin dofuracab mahzurlan dikkatc alarak, tazminatr irad bigimindc karar altrna alan vc iradrn ikinci cvlilifrn y,.prlrnasr-na dck dcvam ctrncsini kabul cdcn III. giiriigti bcnim-scmcktcdir. Fakat bu iigiincil gririigtcn, kadrnrn ycni-dcn evlenmcsi durumunda i.iq yrlhk irard tutannrn vcrilcrck borgtan kurtulma ycrinc iradrn dcirt yl daha iidenmcsi ve yeni cvlilik dtirt yrl igindc dafrlrn?lzsa, o zaman iradrn tamamen kcsilrncsinc iliqkin bir giizti-mii benimscycrck bu noktadan aynlmaktadrrlar. Vc bu gckildeki bir dtigiinccnin dc bir E:ok mahzurlan or-tadan kaldrracafr diigiinccsiylc uygulamanln bu y<in-de gcligmcsi inancrnda olduklannl vurgulamakkldrr-lar47 .
Bize gdrc, yukanda ycr vcrilcn giiniglcr-dcn dul
4 6 ) T R K I M Y , D Y K T , s . I 5 i t - 1 5 9 ; KAlti\l IASAN, a.g.e., s. 166;
G U L E Q , & . 8 . e . , s . 1 4 4 .
4 7 ) T I I K I N A Y , D Y K T , s . 1 6 0 - 1 6 1 ; K i \ I t A I I A S A N , a . g . a . , s . r 6 6 . I l c r i k i yaz^r dar iizcllikle UgUncU gdrUqa mcnsup barz.r yanarlarca kabul e d i l c n L a z m i n a t t n i r a d Ecklinde L:ryini firkat kadlnrn cvlcnrncsiyle b u i r a d r n k a y r t s t z q a r L s r z k c s i l m c s i h a l i n d e , i k i n c i k r r c a n r p m a l i d u r u m u n u n b o z u k o l m a s r g i b i b i r n c d c r r l c k a d r n r n i r a d r n k c s i l m e -s i n d e n d o g a b i l c c e k m a l i b o z u k l u k l a n b c r t a r a f e t m c k i q i n , i k i n c i e v l i l i k y e r i n e s c r b e s t birlcqmcyi yeglcrnesi gibi ahlaki bakrmdan b n e m l i b i r m a h z u r u n o r f a y a q r k m a m a s r i g i n d n c r d i k l a r i q i r z 0 m t l z e r i n d e t s r a r l a d u r m a k t a d r rlar.
kadrnln ycnidcn cvlcnmc ihtirnali goziini.ine ahnarak t a z m i n a t a i r a d b i q i m i n d c hukmcdilmcsi vc kadrnrn yenidcn cvlcnrncsi halindc iradrn dtirt yrl daha ijden-mcsi, ycni evlilil< dtirt yrl iginde dafrlmazsa, o zamar:, iradrn tamamcn kcsilmcsinc iliqkin qtizi.jmler diger grirtiglcrc nazaran ilk ctapta bir taklm mahzurlan or-tadan kaldrncr nitcliktc gdziikse dc, bu grini$rin dofu-raca$ sal<rncalarda mcvcuttur. Bu ncdcnlc ycnidcn cvlcntnc ihtinralinc karqr, siizti cdilcn ihtimalin ytik-scklik dcrcccsinc grir:c bclli bir indirime tabi olarak hcsaplanacal< topti-r.n-sc)l-rnaryc qcl<linde tazminata htikmcdilmcsi uygun <llacaktrr. Bu qiiztirn hcm davacr, hcm dc davalr y<intindcn adil bir qdztim olaca.ktrr; da-vacr ]<ac{r rr yrirrtindcn bugtin ilad oliLr.ak baflanacak oli-rn rirncfrn 100 Birr TL. rill<crnizdc srl< srk gilnd.crne gclcn perral dcicrindclci driqrnclcr- vc e]<onomik istik-ra.rslzlrS n yol aqacah duru mlar nedclrriylc, bcq yrl s o n r a 1 0 B i n T L . y c d u q c b i l c c c k t i r . Aynca davahnln tiltimil harlindc dul keldtn, bir dc onun hr:rlcflcrini tcs-pit cdip tel<rar davar aErnaI< frrbi istcnilrncycn eziycte katlanacakhr. Davi-lc:r dil, krrdrnrn sosyal durumunu i z l c m c k v c k a r d r n r n c v l c n r n o s i n c krl"dar hcr irad diine-mindc para yattrmak qcklindclii bir hulfbttcn kurtul-mu$ olacaktrr4S.
Dcstcktcn yol<sun kalrna tazrni ni tr nr n toptan vc scrmayo gckli ndc iidcn mcsinc ]<arar vcrildiglndc, dostcfrni kr.rybcdcn kadrnln, ylllar sonra alacafr nak-di yardrmr pcqin olilrak alrnasr vc biiylcce davalrnrn srrtrndan t'azla kazang sarflarllrq; oli,rct-lgr qcl<lindc doia-bilccck sarkrnca, tidcncccl< ol:rn tazrninat tutanna is-konto haddi indiri mi uygulanarErl< aqrlabilcccktir.
isl<onto haddi uyguli-r"rnrlsr, gciir tai<sitlcrri toplermrnrn pcgin vct-ilccck <il mast scbcbiylc ]ri-rl< si-lhibi ni n scrma-ycyi iqlctu'ck saflrlyilcal]r avi,r,rrtrr.j rrispct,indg i ndirim yalplnal< vc bu su rcltlcl klzmi ni.:t, rniic.ssctscsi ni n gcrgck zaral'l e-lrskrn bir il<ti sabt n arilcr olrnarl<tl"ln kurtaracak-tr 14 9.
I{i gir,nlr sr nr kaybcclcrr kildr n isc, f r-lrazi dcstcfin-dcn yol<sun karldrlll igin, dul kadrna. giirc onun uyfr-a-y:-lcaS zill'arl cvlcnmc }<rinusu ndr.tl<i bclirsi ziil<lcr.i n az o l m a s r , h c n t i z m a d d i b i r d c s t c f i n baqlanrarnlg olrnasr
4 f t ) A y n r y i ) n d c : ( l [ i l , l i ( i , a . g . o . , s . 1 . t 4 .
4 9 ) l l g i l i Y a r g r f a y K a r a r r i E i n t r k z . Y a r . 4 . I I I ) . I i . l . c ) S 6 i 2 , ( ) O - K. l9U6/
ARC T]NTENTTJ[,I
Y I L : S S A Y I : 4 5
Sr\\'I'A: | 0Igrbi sebeplerlc daha srntrh dlgtidc takdir etmck ve cv-lcnmcsi halinde irad gcklindcki tazminahn kcsilmcsi-ni kabul etmck bize grire uygun bir g<izrim olacarktrrSo.
b) Kartstnt
Eulenmesi lhtimoli
Kaybedert. I(rrcan,tn YeruicJert.
Kanstnr kaybcdcn koca cn aztndan onun hiz-mctlcrindcn yoksun kalmt', olmaslndan kayntlklanan bir zarara ufuamrg olacaktrr. Ancak ycnidcn cvlcndifr vakit bu ytindcki kayrp ikinci cg tara{indan g-idcrilcbi-leccff ve dul crkcSn evlcnmc $anstnln dul kerdrna
Kanstnr kaybcdcn koca cn aztndan onun hiz-mctlcrindcn yoksun kalmt', olmaslndan kayntlklanan bir zarara ufuamrg olacaktrr. Ancak ycnidcn cvlcndifr vakit bu ytindcki kayrp ikinci cg tara{indan g-idcrilcbi-leccff ve dul crkcSn evlcnmc $anstnln dul kerdrna