第六章 paukuz 儀式語言（三）： maljavar
第一節 喜筵前之商議
男方下聘物的同時，女方家屬致歡迎詞。
女方家屬：林議員191
davadavay nia sikata’aljan, papacun amen ta nia levan nia puzangalan, ulja namakinisenayan a ta vuvu ta ljak a titen a mapuljat, maleva amen ta nu kinacu
maljimalji aravac, davadavay, ta cemas na kizang ta nuiten a mapuljat. kelju ziani senai a mapuljat.
[譯文]
感謝我們的村民，讓你們看見我們的關心與期望，願上帝祝福我們的小孩，也 誠摯感謝你們的聘禮，辛苦了，願上帝祝福我們大家，請一起前來歌舞歡唱。
男方下完聘物後，男方親屬加入舞圏，此時之舞步又轉為較輕快之四步舞，歌曲唱 著sace’alj，男女雙方頭目們紛紛至舞圏中之已排好之椅子座下，男女雙方之女性家族 成員為跳舞者倒飲料。舞跳一回兒後，女方的ciukay’in192報告我們來檢視男方所帶的聘 物，及請牧師為今天的下聘儀式活動祈禱。
女方ciukay’in：taturan193
patemaza ta ziyan, ta pacunaw a kiljivak na sau’aljay, timun a nia vusam nia
191 目前為瑪家鄉現任議員，排灣名 timamavan。
192 婚俗調解委員，通常部落裡會有男女各一位熟析婚禮儀式之長輩，協助部落族人辦理傳統婚禮事宜。
193 女方的男性婚俗調解委員。
158
vavulungan sa tai’ayavu a ’emilad, uri ’inuli ti sinsi194 i ’inaljan.
[譯文]
舞會暫時結束，我們一起來檢視男方所帶的禮聘，各位貴族們請至前方就座，
請本村的傳道人祈禱。
女方部落的牧師為今天的的下聘事宜祈禱，希望今天的下聘事宜能順利進行。
女方牧師：黃牧師195
na ’emati nia kama nia cemas, maljimalji a su kizan tua nia kinata’adavan, na kiteveljan a nia mazangilj a nia ciukay’in avan uri kipusengesengan, tucu a ’adaw izua nia kinateveteveljan, a nia levan nia puzangalan uri temevelj amen tua nia aljak a nia vuvu, imaza anga nia kaka kemasi timur, aicu uri patagilj anga amen tua nia saliman, uri kiawng kipaparangec ta nu sun na ’emati a nia kama cemas , ulja su paljavaljavaki a nia zepezepan, a nia kinatevetevaljan, lja men na suljivat a mapuljat, uri na ma’acuvun a saliman, kisenasenai amen a tucu a ’adaw, a taivililj a zikan, nia sipagawgavan ta nu sun, nia ’inuli nia ki’awng sinitapakata su ngadan a nia kama cemas, amin.
[譯文]
親愛的天父，感謝祢這一天的庇佑，我們的貴族及婚姻調解委員將參與今天的 下聘事宜，今天我們有聚會，我們帶著歡喜的心情要讓我們的子女結合，來自三地 的男方親家也來到了，現在要開始我們的下聘儀式，祈求上帝的祝福在此儀式中，
願祢眷顧我們的談論，我們的聚會，讓我們大家都平安順心，願成全這個婚事，祝 福我們今天的事工，接下來的時間交托在祢的手中，我們的禱告、祈求奉主祢的聖
194 此處老師指的是傳教師。
195 三和中村長老教會牧師
159
名，阿門。
男方婚俗調解委員請三地部落的婚俗調解委報告今天所帶之禮聘。
女方ciukay’in：taturan
maljimalji ta sinsi a na papupicul ta nuiten a mapuljat, taivilj ta si pavai a ciukay’in a kemasi timur, uri pasemaraw tua kacukacuin timadu.
[譯文]
謝謝我們的牧師，透過禱告願上帝的大能在我們心中，以下的時間交給三地的 婚姻調解委員，讓他說明與報告今天的禮聘。
男方婚俗調解委員先為這輾新的一年感謝上帝，接著報告男方今天所帶之聘物，及 各聘物的名稱，也請女方的頭目們檢視男方所攜帶的聘物有否遺漏。
男方ciukay’in：langpaw196
na mangetec a nia pina’aljai a nia vusam i sasusuan, tia gi’in tia mazanilj i ’inaljan a mapuljant, mareka davadavay. maljimalji a ta cemas, aicu a drusa ’adaw anga, ta kalevau a cemas a na pazuker ta va’uan a cavelj, aicu uri nasisaseljan a ta kinacemekeljan a meva’uan a cavilj.
aicu manu medruadru a ta zikan, izua a nia sengesengan uta i timur, aicu a nia
mamazangiljan i maza a mapuljat, masalevan tu uri temevelj iten tua ta ljak ta vuvu, ’avan a sika izua a mapuljat a nia vusam i maza, izua ti ciukay’in ti tuku, mavan a na
kipusengesengan amen a madrusa, uri tia men a kipusengesengan, demepedep tua i tai’ayau a
196 男方的婚俗調解委員
160
nia kinacu, nu izua a ini a na pazuker, a na malim a nia kinacu, ini a matazua na aya nga mun, izua na ini ana pazuker a ta pa’enatan a ta pinenet, ulja ta sinipazekatanga a za na matazua a kitausangas a en, a kipa’aljai ta nu mun a mamazangiljan a mapuljat, liav a ku dinadas ini iten a maca’u a demadas（手上的紅包及要報告的事項之記錄太多）, aicu a ta kakudan tu matatu’inaljan iten, izua teperuk putekeza tua ta ’inljan izua a lima kuzulj sipatavela tay ciukay’in imaza（taturn 高舉五仟元紅包, mavan aicu 這一個）, izua za sinisantavulung liav aicu manu izua za gulucuki（taturn 高舉五仟元紅包, mavan aicu）, sudisulj kuzulj（taturn 高 舉一仟元紅包, mavan aicu）, pacacikel masankuzulj（taturn 高舉一仟元紅包, mavan aicu）, tia men a i timur ika anga a masanpacacikel, azua sini’atazu lja mun a kemeljang a kakedrian nu kisuca’is sanu kise’ese（男方 ciukay’in 以較隱喻的講法，來敍述同房禮前之行為，為 女子由房間拆完線後，去小解，再回房行同房禮，古禮稱此儀式為pacacikel）, kasicuayan kisuca’is a vavayavayan, kisuca’is anan sanakavaik a kise’ese a paljarai ta sengesengan, kipualjakan drusa a kuzulj（taturn 高舉二仟元紅包, mavan aicu）, tiuma’ alu a kuzulj（taturn 高舉八仟元紅包, mavan aicu）, linugus azua ita ’acan italad a pemuljat, pai azua mavan a ku dinadas a paisu, aicu a ta pacucunan i tai’ayaw tamadang azua kakara, su’uleng pagamuc（女 方ciukay’in 高舉男性頭飾）, sisantavulung reretan dilung azua, kikazala taljivucung, izua sa mareka kava kinarasudan nia madu, lisiaku izua takit paljavak nua kina, tai zua kama tay maza, kidadas aicu a vece’el, taljivcung kikazala, azua mana makamayan na penuljat, kinacavacavan azua u si’aivivu, pasenai a kalipa, aicu li masanlialiav anga mun a maljavar, aicu a pawkuz izua li’u、’acai、’avuvung、dukulj、 dapalj、da’esip a madrusa, izua uta damu a ’inapiljan, na matazua sa pawkuz, izua ’avai drus a ljaljak tapulu a lacev, saida, davadavai a kinazepezepan nia madu, saida a pumuljat（因男方家庭為基督徒，不宜飲酒，故無酒類之 禮品），izua saviki、zangav、’avu、tevus、veljevelj、va’u, aicu a rakaraw izua telu, sirakerakec ita, na mamazangiljan, na ta’alja’aljan, saka aicu tara izua a maljiyalim, na ma’aluvu a ku vinecikan ljiav aravac, izua a patelju a u salad aicu a ciukay’in.
161
nangua’ ivu mun a nia vusam a imza i ’iciuci.
[譯文]
感謝邀請來的貴族與地方人士，縣議員及貴族們，感謝你們，感謝上帝，這兩天來，
感謝上帝賜給我們新的一年，新的一年帶來新的盼望。
今天的下聘儀式不要太冗長，我們在三地也還有別的事，關心我們的貴族都在這 裡，帶著歡樂的心情來結合我們的子女，就因為此婚事，我們的貴族都邀來關心。三地 村的女調解委員是tuku，我們代表男方協助此事，負責整理今天的聘物，如果有疏忽或 遺漏的地方，協議中我們沒有盡心盡力的話，願將此事能多予包容，願今天來的貴族及 地方人士予以體諒。我手上的紅包太多不好拿，在我們兩地的風俗不同，有teperuk putekeza 禮為五仟元，交給本地的婚姻調解委員，有 sinisantavulung 禮金額很多，sudisulj 禮為一仟元，pacacikel 禮為一仟元。我們三地部落沒有再行同房禮，我會如此是希望你 們青年人能了解拆線禮完後就要去小解，過去女孩子要行拆線儀式，行完拆線儀式小解 後再圓房。kipualjakan 禮二仟元，鞦韆禮八仟元，全豬禮全算在內，現在就是我手上拿 的這些錢，在眼前所看到的是tamadang 禮為鐵鈀，su’uleng 禮為 pagamac，sisantavulung 禮為陶壼，kikazala 禮為一串項鍊，這禮有一些衣服他們所協議的，lisiaku 禮為禮刀及 母親之披肩。旁邊是父親的部份，kidadas 禮為短頸鍊，kikazala 長頸鍊，那些是全部我 們所協議的，我所報告的是身體方面的禮聘。pasenai 禮為圓貝飾，這些禮聘都是有許 多次的協議，這些聘禮有脖子、肝、心、胸骨、後腿、兩支前腿，有血腸，以上都是聘 禮，有兩個大的小米糕及十個小米糕，及飲料，不好意思他們協商的結果，全都是汽水
（因男方家庭為基督徒，不宜飲酒，故無酒類之禮品），有檳榔、荖葉、石灰、甘蔗、
香蕉及小米，有三串頭飾，新娘一個，及頭目的，及村民的，可能有些會遺漏，我記錄 的有些雜亂，煩請女婚姻調解委員補充說明。
希望三和村女方這兒的頭目看完聘物後能發表意見。
女方的婚俗調解委員感謝男方的婚俗調解委員將聘禮報告得很清楚，原請男方的頭
162
目也來勉勵大家，但後來發現程序上有誤，應先請女方的頭目來檢視聘物，向大家道歉 後請女方的頭目講話。
女方ciukay’in：taturan
maleva men tua pasemalaw ta ciukay’in a kemasi timur, na maljaruai masanliavan, nakuya nu ini a ta palaljuvan timadu, mareva iten tua kiljivak nua mare’a ta vusam, ta pa’aivuaw mare’a ta vusam i timur a mapuzangar maleva tua ta kinatevetevaljan, aicu pasaliv a en, nangua’ a ivu a ta vusam ti cegaw a kemasi ta savavyan.
[譯文]
感謝來自三地男方的婚姻調解委員的報告，雖報告的很多但是很清楚，我們應 給他大大的鼓勵，特別感謝能前來的頭目們，請三地受邀而來的頭目在我們聚會中 勉勵我們。很抱歉，我應先請女方的頭目cegaw 來說話勉勵。
女方頭目cegaw 感謝上帝的祝福讓男女雙方有相聚的機會，下聘的儀式活動是自古 流傳，且聘物是經過商討的，藉此也訓勉青年人重視我們排灣族傳統文化，及對於只插 一根鷹羽是自古至今流傳下來的文化。
女方頭目：cegaw197
大家平安， maljimailji a ta cemas aicu a ’adaw a vua, maljimalji a timun a u vetek198 a kemasi timur, a nu kacukacuin kemasi timur, pinapupicul tua nui iten nua ta cemas, aicu a i ’inaljan a ta kinateveteveljan a pintan a nua ta cemas, aicu a na pinetan mata drusa maleva iten ta cemas, aicu ta kakudan a sicuanyan tinulu a kemasi cuay, sa
197 cegaw 為女方的新娘祖母家系頭目。
198 vetek 原指自己的兄弟姊妹，但說話者有時為拉近和對方的親屬關係，會以此詞來稱呼對方。
163
izua a mapukasizuan na mayatucu a ta kalevalevain, aicu a nu zepezepan a nu kinarasu a drusa cekeljan, maljimalji mare’a ta vetek a ta vavuluvulungan, mavan a maluljaluljai tua sengesengan, mavan aicu a ta kakudan a ta sinitulu ta nu mun a kakedrian, maya a maliyalim a ta kakudan a kacalisiyan, taivililj ama ta sipataumalj tua ta kinateveteveljan, izua a sinivecik a ta kinarasudan, aicu a masan italj a ’alis kemasi cuay a ta kakudakudan
（其意為不可違背傳統習俗對羽毛的規定）.
[譯文]
大家平安，今天的日子特別感謝上帝，同時感謝來自三地的親友，你們從三地 帶來的聘禮，同時感謝神的祝福，今天的聚會是因上帝的安排，上帝也祝福這兩親 家，這風俗習慣是自古教導傳下來的，因此才有今天的喜事。今天你們倆家所商討 之後才有的決議，感謝地方人士及社區長者，他們是最辛苦的，這就是所要教導你 們青年人的排灣文化，別忘了原住民傳統的文化，以下在我們的聚中還有什麼好補 充的，我們的協議中都有所記錄，只插一根鷹羽是自古至今的婚俗規定。
女方婚俗調解委員請女方’eleng 頭目講話。
女方ciukay’in：taturan
maleva amen a na pazazekat a ta vusam ta nui iten a mapuljat, aicu taivililj ta paivin a papupicul ti kaka i ’eleng.
[譯文]
感謝在場的頭目給我們許多的叮嚀，接下來我請’eleng 頭目勉勵。
瑪家村’eleng 頭目首先感上帝賜福大家都很平安，也感謝三地 zepulj 頭目所攜帶的 禮聘，在禮聘中可能有許多不恰當的地方，請大家多包含，聘禮中的tamadang 禮鐵耙 是由德文pacekelj 家族所提供，並介紹德文 pacekelj 頭目家及三地 ruljuan 頭目家和自己
164
家屋的親屬關係，而這些禮聘是他及兩家頭目所商議的，而其linugus 全豬禮可能另大 家不解，這也是經過商議的，希望女方的親友們能記得他們對女方的關愛，最後，他請 大家原諒他的的話可能有不得體的地方。
女方頭目：’eleng199
maljimalji a ta cemas a na suljivat iten, na masilevan masipuzangalan ta ljak ta vuvu, aicu a ’adaw va’uan a cavilj, sangasangasan maljimalji a tia kaka, nia u aljak a kemasi timur, izua sun zepepulj kemacukacu ta i timur, ta nu kacukacuin maleva en ta nu mun a mapuljat, aicu a si 補充 a kai a kaka ti cegaw, anema nu kaulavan ta nua en a nu
maljimalji a ta cemas a na suljivat iten, na masilevan masipuzangalan ta ljak ta vuvu, aicu a ’adaw va’uan a cavilj, sangasangasan maljimalji a tia kaka, nia u aljak a kemasi timur, izua sun zepepulj kemacukacu ta i timur, ta nu kacukacuin maleva en ta nu mun a mapuljat, aicu a si 補充 a kai a kaka ti cegaw, anema nu kaulavan ta nua en a nu