第四章 課程設計與教學
第三節 課程主題與單元
本研究所設計課程名稱「“原”動力-阿美族母語教學」,「“原”動力」象徵 著原住民族群三種力作為課程主題,原來這麼“美力”、原來這麼“努力”以及原 來這麼有“行動力”,突顯出原住民族群之文化及人文特質,利用各單元之母語課 文,其主要內容在於詮釋族群文化之特性,促進原住民意識的認同與肯定。其課程 目標兼顧認知、情意與技能三大領域:在認知方面強調具備正確的原住民意識,文 化技能、運動天賦、台灣運動與原住民的關係、運動價值觀等,增進原住民學生參 與運動的比率與興趣,並對台灣原住民參與運動有其多元的認識。情意方面增進學 生對於不同文化技能與身份背景之間和諧、理解和接納的情感,減低刻板與偏見,
同理並理解運動員發展情形,進而肯定與重視原住民參與運動存在的價值,並能瞭 解、接納、尊重不同族群。技能方面重視原住民運動天賦,發揮身為運動員之影響 力,參與運動專項練習,提升技能熟悉度,藉由語言與動作,來表達參與身體活動
68
的感覺。
壹、各單元教學內容與目標
根據上節所詳述之課程設計理念與課程目標,編製課程內容,課程分為三個單 元,每一單元二堂課,共有六堂課,因學生族語程度不一,少部分取得阿美族語認 證資格,故詞彙與句子難易度之設計較為簡易。各單元分組時,已取得認證之學生 皆擔任小老師(師傅)角色。為了將課程內容作完整的呈現,並配合課程架構,茲 將每個單元的族語課文、詞彙與句子、設計理念、單元目標與教學策略,其中課文 內容由阿美族長老擔任翻譯工作,並錄製語音檔案,分別敘述如下。
一、單元一:認識台灣原住民與運動
課程主題“原”來這麼美力,台灣原住民族使用的南島語言,台灣原住民語言 在南島語言文化史上,占有重要的學術地位與研究價值,在南島語的族譜排行上,
位置最高,最接近祖語,足於稱為台灣之美。
本單元其主要是了解台灣原住民與運動的關係,透過單元課文能認識原住民 運動員是如何影響台灣運動及在運動傑出表現,並透過族語學習能明白台灣原住 民的多元文化。
(一)阿美族語課文
O pang cah no itiniay i taiwan, a to, pakayniay i unto alala ngian no sasoulalen a demak, Pakayni i likisi kopihapinang, to i laayto i 'orip no Pang cah a haliuntoay a nga'ayay a pina ngan no 'orip, Kaliki a mahapinang, ipiuntoan Ko Katadamanan no 'orip ning ra, saka mahapinang ko pitifac no fana'ning ra.
O rasaka, nga'ay a kalito saen a somowal ko kaci tanengan no 'orip no pangcah itini .O saka c cay i, o ilaay to i'a: yaw ho, a kaidahiyan no 'oripnopangcah, olomasato i, opisa'I ceran a minanam a mikongling, itini i liyok no 'orip. Itatilengan no mimaliay a Tamdaw i, mahapinang ko kasasiloma no tatilengan, o no pang cah haw i, mitiwa'ko heci no fadangalan, matiyatono kohtingay a tamdaw no padaka.
ni ki kaka to no kohcalay a tamdaw ko fadangalan ningra, olasaka, i la a ca ko
kaidahiyan no Pisatakotakod, a to kodait, a no ca i, i ra a ca ko micidekay a'I cer
69
ningra.
Talacowa, i orip no pangcah i, ila-ayto i 'ayaw a ca, ko katadama a nan, to pakay niay to pi'adop, milakec to lotok, miket ket to kaleteng no 'orip, a malotay to Pileko to likec no 'orip no tato'asan.
Na i tiya: ayho, a kadadotoc no 'orip, tanga sa to no a niniay to a 'orip i, masasipadangto, masasidama to hawi, hapinang sato i 'orip no masapang cahay a tamdaw ko mitiwa'ay ato pakalakowitay, a 'orip no miuntoay.
Pana o han nomita ko, c cay a demak no. tadamaanayto cacika yen atamdaw, i tini I
(1954)no mihcaan i mafana' kita toya, ci Yotingko
(楊傳廣)ha nanay a tamdaw, o'amis no posong cingra, misang ka cingra a Comikaytono
(亞運)hananay.
I tiya i, paka a la cing ra to sakaka-ay a ting su no-moetepay
(十項)a kahirahila a cacikayen a kamok , mata'e rif ning ra ko siwaay alefot
(九千分)a lalakowiten a ting so, orasaka, Osaka c cayhaca to no Taiwan a tamdaw, i tini i kasakitakit cing ra, o sa'ayaway ha ca cing ra to patalahkalay i ka sa kitakit, to'i cer no pang cah, a tamdaw no posong a amis cingra.
O lomasatoi, itini i pimalian to Yakiw
(棒球)hananay a kafahekaan a Likisi i
(歷史), o yamasowalay i'ayaw toya hong yey
(紅葉)hananay i ponong no posong, i'ayaw ho no toloapolo' no mihccaan,
(30 年前)konini a demak.
I ikor to i, i latoko no amis a kaemangay a mipalowad to
能高棒球隊hananay, kinalima
(五度)cangra a malalifet to saci'ice-lay no dipong a masasiay cang ra.
kina s pat
(四勝)cang ra pakalowid todipong, c cay a ca ko padik nang ra.
I tini a mahapinang ko katadama a nan no pang cah to pakayniay to Unto
(體 育)a Pon ka
(文化)hananay, sa ka 'a loman sa to ko pang cah a fina cadan a palosiyang to sa ciepocay a kacinga nga nan to no Unto, i tini i taiwan.
(二)中文翻譯
70
Pakafana' ci i na i takowanan to sowal no a mis.
媽媽教我說阿美語。
I la-ila-ay a ca i cingra an ko fana' ato taneng no mi untoay.
他有運動的天份。
71
(四)設計理念
研究者考量學生第一次接觸「“原”動力-阿美族語教學」以原住民與運動為 主題的阿美族語課程,故在課程進行之前,先帶領學生收視台灣原住民運動天分的 影片,來認識、關心原住民各族群的運動表現,並引起學習動機;運用投影片介紹 各族群參與運動項目及成績表現,說明原住民的運動天賦對台灣運動的影響,進而 透過族語學習肯定原住民參與運動的價值。學生有了正確的原住民意識觀念之後,
請耆老用族語念課文,讓學生聽取族語語調及解釋課文內容,教導族語詞彙與句子,
並開始實施「三一教學」族語課程教學。
本研究以「三一教學」為教學策略,為瞭解各教學實施成效,故本單元以合作 學習為主,協同教學與師徒制為輔,其探討族語教學的學習成效,及其對學生族語 學習的影響。課程設計上特別安排小遊戲,使學生能在趣味性的情境下學習族語。
(五)單元目標
1.能了解台灣原住民與運動的關係。
2.能認識原住民運動員是如何影響台灣運動。
3.了解原住民族群在台灣運動的現況。
4.能以寬廣的視野,接納並尊重台灣原住民的多元文化。
5.能學習簡單與運動相關阿美族語詞彙與句子。
(六)教學策略
本單元採「三一教學」以合作學習為主,協同教學與師徒制為輔,參與學生共 計 12 人,分 3 組,一組 4 個人,經族語教師教導之後,分別請各組從課文中尋找 所設定的族語詞彙,並讓學生用合作方式共同討論有關原住民生活及運動相關詞 彙與句子,再選一位較熟悉阿美族語的學生擔任師傅,用簡單的阿美族語介紹,增
72
進對原住民族群文化接觸與學習族語的機會。
學生對詞彙熟悉之後,實施「配對型小遊戲」提升學習效能,營造趣味性的教 學,將這樣的活動形式運用在族語的學習內容上。遊戲方式為一種配對活動,讓學 生利用文字的配對、圖片、聲音和文字的綜合配對,兩兩找出答案就能闖關成功。
記憶卡片的遊戲,兩張翻開相同就可以成對拿掉,學生找出意思相同的兩格,就可 以得到分數,並設定時間限制,老師將學生分組,輪流上臺操作遊戲,累計分數最 高的隊伍就獲勝。
二、單元二:“原”來四肢發達頭腦不簡單
課程主題“原”來這麼努力,透過原住民技能文化與運動科學的角度,證實原 住民因生活環境、身體特質及後天努力,才孕育出卓越的表現,讓學生了解原住民 四肢發達頭腦不簡單之外,更是靠著後天的努力才有所成就。
本單元其主要了解大眾對原住民運動員之刻板印象與偏見,透過單元課文能 認識原住民運動員成功的典範,足以了解原住民運動員不只四肢發達,而且頭腦不 簡單,能增進對原住民運動員的認同與重視。
(四)設計理念
研究者考量學生第一次接觸「“原”動力-阿美族語教學」以原住民與運動為 主題的阿美族語課程,故在課程進行之前,先帶領學生收視台灣原住民運動天分的 影片,來認識、關心原住民各族群的運動表現,並引起學習動機;運用投影片介紹 各族群參與運動項目及成績表現,說明原住民的運動天賦對台灣運動的影響,進而 透過族語學習肯定原住民參與運動的價值。學生有了正確的原住民意識觀念之後,
請耆老用族語念課文,讓學生聽取族語語調及解釋課文內容,教導族語詞彙與句子,
並開始實施「三一教學」族語課程教學。
本研究以「三一教學」為教學策略,為瞭解各教學實施成效,故本單元以合作
73
學習為主,協同教學與師徒制為輔,其探討族語教學的學習成效,及其對學生族語 學習的影響。課程設計上特別安排小遊戲,使學生能在趣味性的情境下學習族語。
(五)單元目標
1.能了解台灣原住民與運動的關係。
2.能認識原住民運動員是如何影響台灣運動。
3.了解原住民族群在台灣運動的現況。
4.能以寬廣的視野,接納並尊重台灣原住民的多元文化。
5.能學習簡單與運動相關阿美族語詞彙與句子。
(六)教學策略
本單元採「三一教學」以合作學習為主,協同教學與師徒制為輔,參與學生共 計 12 人,分 3 組,一組 4 個人,經族語教師教導之後,分別請各組從課文中尋找 所設定的族語詞彙,並讓學生用合作方式共同討論有關原住民生活及運動相關詞 彙與句子,再選一位較熟悉阿美族語的學生擔任師傅,用簡單的阿美族語介紹,增 進對原住民族群文化接觸與學習族語的機會。
學生對詞彙熟悉之後,實施「配對型小遊戲」提升學習效能,營造趣味性的教 學,將這樣的活動形式運用在族語的學習內容上。遊戲方式為一種配對活動,讓學 生利用文字的配對、圖片、聲音和文字的綜合配對,兩兩找出答案就能闖關成功。
記憶卡片的遊戲,兩張翻開相同就可以成對拿掉,學生找出意思相同的兩格,就可 以得到分數,並設定時間限制,老師將學生分組,輪流上臺操作遊戲,累計分數最 高的隊伍就獲勝。
74
pang cah」、「o mafana'ay a lomadiw, masakelo a ca」、「o kali˄pahay」
「makangi haay」 o Untoing i.「Kantangay ko pono' kilami kaling king ko tatile ngan」ya sanay a pihateng nang ra.
Saka cifaloco' sato ko untoing no pang cah to, sapimaliaw, pihalateng nangra i, na no ka˄mangan no ma ko i, a wa ko pi na i ra no loma', mafukir ha ca kako a mitilid, opimali
(棒球)i to konga'ay, kalomaamaan a demak i, caayha ca pakafilo, deng ko pimali a unto ko kaidahiyan a ko, sa an to cang ra, saka 'a lafin 'alafin to i, masoped to ko masa-kakinihay ihalateng nang ra.
So'elin i to, mala un toing hana nay i, o pipaha pi na ngan no pang cah to kacita nengan no 'orip, o pakay la an haca nang ra a cifaloco' to sapiliya saw to niyalo'.
I tiyato i, saka lapiyat sato ko pimiyat no sassing ki no misasingay, to nika tadama-an to no untoing no pang cah a fina cadan.
A no neng neng ngen ita ko, lifun no mimaliay i, mahapinang ko nika cakat no ky cay
(經濟), a to saka lalowadan no siya kay
(社會), o rasaka, o pikapot no yin cu ming to miuntoay a tayal i, o c cay no saka cakat no 'orip a ma palosiyang konga-'ayay, ato ka ca kat-no'orip a tanek tek, konini.
Orasaka, sapipahapinangaw tona siya kay haw i kita o pang cah a finacadan i, caay ko kalounto a ca kokafana'an nomita, a dihai ho koloma loma a kacita- ne ng ngan no yin cuming ha nanay.
Neng neng ngen i ta ko nanitiniay i Ilan
(宜蘭)a tamdaw no taroko, ci
吳金 龍ko nga ngan ningra, i tiyaho i o sing siw no mida ngoyay cingra, ani ni sa to i,
75
falicen-ningra ko tayal ningra, malo o mi facuay a miky-kak to dademaken i kosi
(公司)
a tayal a misikining cingra, mihalateng cingra to no untoing a tayal i caay ko mida'ocay, saka, opihalateng ningra i mala untoing-ngay a tamdaw i, k apinanam to sakatosa a katayalan, saan ko faloco' ningra, saka sawaden nira ko mala singsiay atayar, malinah to ccay a, ta'angayay a kopa
(大市場), itilato cingra a miky-kak, mifacu a palowad to c cay a kosi, to no makakafitay toya pakayniay tono unto a tayal.
O nini haw i, o c cay no pisa'i cer ningra a mimeri
(扭轉)to ha lateng no tamdaw, to ya: o untoing no pang cah i, o dengan ko unto a c cay ko kafana'an nangra a matayar, yasanay a halateng i, mafalic i to.
(二)中文翻譯
大部分的人都對原住民以及運動員存有部分的刻版印象,像是「原住民超樂 觀」、「天生就很會唱歌跳舞」、「愛喝酒」、「口音重」,運動員都「頭腦簡單、四肢 發達」的觀念,而原住民運動員更是集精華之大成者,認為從小家境清寒又不會念 書就只好去打球運動,反正什麼事都做不好,運動才是他們最在行的事,累積下來 造成長久以來的偏見。
確實運動讓原住民展現了天生的本能,讓他們走出僻靜的原住民部落,因為運 動而成為鎂光燈的焦點,長久以來,原住民在運動場上的表現就非常傑出,我們也 可從各式職業運動的球員的薪資上看出,原住民參與運動的確可以為他們帶來經 濟資本的累積,及社會階層的向上流動,故運動對於原住民不僅是榮耀,也是一份 生活的保障,但藉此也可以讓社會了解原住民運動員不是就只會運動,也是有許多 原住民運動員有其他專長,例如來自宜蘭的泰雅族人吳金龍,過去是游泳國手的他 現在轉換事業跑道變成活動規劃公司的負責人,他認為運動員的事業生命有限,運 動員應該要懂得學習第二專長,而他在當教練時見到活動規劃市場大有可為,因此 放棄運動員教練工作,成為專營活動規劃公司的創業者,經手的規劃案都與運動有 關,也是一個努力扭轉大家對原住民運動員只能從事運動的刻板印象良好例子。
76
(三)族語詞彙與句子 1. 族語詞彙
族語 翻譯 族語 翻譯
Kasamisian no halateng
刻版印象 Kasakakinyh 偏見
Lomadiw 唱歌 Maklo 跳舞
Kantangay ko pono
頭腦簡單 Dangoy 游泳
Fadangalan 四肢發達 Pakafana'ay a
sing si
Ci Panay omafana'ay a lomadiw maklo ko 'orip ningra.
巴奈天生就是能歌善舞。
Ci Mayaw i,o mala pakafana'ay a sing
si. 馬耀是一位教練。
Ci Alufai i'ayaw i nano ta damaanay
to no untoing a tayal. 阿露斐曾經是傑出的職業運動員。
Ci Kaing,o halipahakay a fafahiyan. 該映個性樂觀的女生。
Ci Futing, o tadama a nay to dangoy
cingra. 福定他是游泳高手。
77
報告者分三種等級,取得族語認證者最高得 10 分,族語能力尚可者最高 20 分,族 語能力待加強者最高 30 分,為使所有人皆能參與,研究者引導各組分工合作完成 本次任務,並開始實施「三一教學」族語課程教學。
詞彙與句子設計方面,將阿美族人名字的特殊性放入課程中,阿美族命名的方 式取自任何方面,例如 Panay(巴奈)是指水稻收成時出生的女生名字,Mayaw(馬 耀)是指守護月亮旁的星星,Kaing(該映)是表示年輕美麗的小姐,Futing(福定)
詞彙與句子設計方面,將阿美族人名字的特殊性放入課程中,阿美族命名的方 式取自任何方面,例如 Panay(巴奈)是指水稻收成時出生的女生名字,Mayaw(馬 耀)是指守護月亮旁的星星,Kaing(該映)是表示年輕美麗的小姐,Futing(福定)