第三章 行列式
3.1 矩陣的行列式
3.2 使用基本運算求行列式 3.3 行列式的性質
3.4 特徵值介紹 3.5 行列式的應用
Elementary Linear Algebra 投影片設計製作者 R. Larsen et al. (6 Edition) 淡江大學 電機系 翁慶昌 教授
2/73
3.1 矩陣的行列式
2 × 2 矩陣的行列式 (determinant)
注意:
22 21
12 11
a a
a A a
12 21 22
| 11
| )
det(A A a a a a
22 21
12 11
a a
a a
22 21
12 11
a a
a a
線性代數: 3.1節 p.152
3/73
範例 1:二階矩陣的行列式
2 1
3 2
2 4
1 2
4 2
3 0
注意:
矩陣的行列式可以為正、零或負值。) 3 ( 1 ) 2 (
2
43 7
) 1 ( 4 ) 2 ( 2
44 0
) 3 ( 2 ) 4 ( 0
06 6
線性代數: 3.1節 p.153
4/73
餘因子 (cofactor)
ij j i
ij M
C (1) aij
的子行列式 (minor)
由A消去第i列和第j行所形成矩陣的行列式
nn j
n j
n n
n i j
i j i i
n i j
i j i i
n j
j
ij
a a
a a
a a
a a
a a
a a
a a
a a
a
M
) 1 ( )
1 ( 1
) 1 ( )
1 )(
1 ( ) 1 )(
1 ( 1
) 1 (
) 1 ( )
1 )(
1 ( ) 1 )(
1 ( 1
) 1 (
1 )
1 ( 1 )
1 ( 1 12
11
aij
線性代數: 3.1節 p.153
5/73
範例 2:
33 32 31
23 22 21
13 12 11
a a a
a a a
a a a A
33 32
13 12
21 a a
a M a
21 21
1 2
21 ( 1) M M
C
33 31
13 11
22 a a
a M a
22 22 2 2
22 ( 1) M M
C
線性代數: 3.1節 p.154
6/73
注意:餘因子的符號型式
3 × 3 矩陣 4 × 4 矩陣 n ×n 矩陣
注意:
奇數位置(i+j是奇數)為負號,並且 偶數位置(i+j為偶數)為正號。
線性代數: 3.1節 p.154
7/73
範例 2:求A所有的子行列式和餘因子
, 1 5 4
2 3
12
, M 1 1
0 2 1
11
M
解:(1) 所有A的子行列式
0 4 4
1 3
13
M
, 1 2 0
1 2
21
M 4,
1 4
1 0
22
M 8
1 4
2 0
23
M
, 2 5 1
1 2
31
M 3,
2 3
1 0
32
M 6
1 3
2 0
33
M
1 0 4
2 1 3
1 2 0 A
線性代數: 3.1節 pp.154-155
8/73
, 1 5 4
2 3
12
,C 1 1
0 2 1
11
C 4
0 4
1 3
13
C
ij j i
ij M
C (1)
, 1 2 0
1 2
21
C 4,
1 4
1 0
22
C 8
1 4
2 0
23
C
, 2 5 1
1 2
31
C 3,
2 3
1 0
32
C 6
1 3
2 0
33
C
解:(2) 所有A的餘因子.
線性代數: 3.1節 pp.154-155
9/73
定理 3.1: 餘因子展開 (expansion by cofactors)
n
j
in in i
i i i ij
ijC a C a C a C
a A A a
1
2 2 1
| 1
| ) det(
)
(
(第i列展開) i=1, 2,…, n
n
i
nj nj j
j j j ij
ijC a C a C a C
a A A b
1
2 2 1
| 1
| ) det(
)
(
(第j行展開) j=1, 2,…, n 令A是n階方陣,則A的行列式為
或
線性代數: 3.1節 p.155
10/73
範例:3階矩陣的行列式
線性代數: 3.1節 補充
33 32 31
23 22 21
13 12 11
a a a
a a a
a a a A
33 33 23 23 13 13
32 32 22 22 12 12
31 31 21 21 11 11
33 33 32 32 31 31
23 23 22 22 21 21
13 13 12 12 11
) 11
det(
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a A
11/73 線性代數: 3.1節 p.156
1 0 4
2 1 3
1 2 0 A
6
, 3 , 5
8 ,
4 ,
2
4 , 5 ,
1
33 32
31
23 22
21
13 12
11 2 E
C C
C
C C
C
C C
C
x
14 ) 6 )(
1 ( ) 8 )(
2 ( ) 4 )(
1 (
14 ) 3 )(
0 ( ) 4 )(
1 ( ) 5 )(
2 (
14 ) 5 )(
4 ( ) 2 )(
3 ( ) 1 )(
0 (
14 ) 6 )(
1 ( ) 3 )(
0 ( ) 5 )(
4 (
14 ) 8 )(
2 ( ) 4 )(
1 ( ) 2 )(
3 (
14 ) 4 )(
1 ( ) 5 )(
2 ( ) 1 )(
0 ( )
det(
33 33 23 23 13 13
32 32 22 22 12 12
31 31 21 21 11 11
33 33 32 32 31 31
23 23 22 22 21 21
13 13 12 12 11 11
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a
C a C a C a A
解:
範例3:3階矩陣的行列式
12/73 線性代數: 3.1節 pp.158-159
範例5:(3階矩陣的行列式)
? ) det(
A
1 4 4
2 1 3
1 2 0 A
解:
1 9 4
2 ) 1
1 ( 11
11
C ( 1)( 5) 5
1 4
2 ) 3
1 ( 1 2
12
C
4 -8 - 4
1 ) 3
1 ( 1 3
13
C
2
) -8 )(
1 ( ) 5 )(
2 ( ) 9 )(
0 ( )
det( 11 11 12 12 13 13
A a C a C a C
13/73 線性代數: 3.1節 p.157
注意:
包含較多0的列(或行)通常是餘因子展開的最佳選擇。
例題4:(4階矩陣的行列式)
2 0 4 3
3 0 2 0
2 0 1 1
0 3 2 1
A det(A)?
14/73
解:
) )(
0 ( ) )(
0 ( ) )(
0 ( ) )(
3 ( )
det(A C13 C23 C33 C43
2 4 3
3 2 0
2 1 1 ) 1 ( 3 1 3
3C13
39 ) 13 )(
3 (
) 7 )(
1 )(
3 ( ) 4 )(
1 )(
2 ( 0 3
4 3
1 ) 1
1 )(
3 2 ( 3
2 ) 1
1 )(
2 2 ( 4
2 ) 1
1 )(
0 (
3 2 1 2 2 2 3
線性代數: 3.1節 pp.157-158
15/73
3×3矩陣的行列式
33 32 31
23 22 21
13 12 11
a a a
a a a
a a a A
32 31 33 32 31
22 21 23 22 21
12 11 13 12 11
a a a a a
a a a a a
a a a a a
12 21 33 11 23 32
13 22 31 32 21 13 31 23 12 33 22 11
|
| ) det(
a a a a a a
a a a a a a a a a a a a A A
加這三個乘積 減這三個乘積
線性代數: 3.1節 p.158
16/73
範例 5:
1 4 4
2 1 3
1 2 0 A
4 4
1 3
2 0
-4
0
2 6 0 ) 4 ( 12 16 0
|
| )
det(
A A
16 -12 0 6
線性代數: 3.1節 p.159
17/73
上三角矩陣 (upper triangular matrix)
下三角矩陣 (lower triangular matrix)
對角矩陣 (diagonal matrix)
矩陣之主對角線下方的元素都為零
矩陣之主對角線上方的元素都為零
矩陣之主對角線上方和下方的元素皆為零
線性代數: 3.1節 p.159
注意:
一個矩陣同時為上三角與下三角被稱為對角(diagonal)
18/73
33 23 22
13 12 11
a 0 0
a a 0
a a a
33 32 31
22 21 11
a a a
0 a a
0 0 a
範例:
上三角矩陣
33 22 11
a 0 0
0 a 0
0 0 a
下三角矩陣 對角矩陣
線性代數: 3.1節 p.159
19/73
定理 3.2: 三角矩陣的行列式
若 A 是 n 階三角矩陣,則它的行列式為主對角線上 元素的乘積。即
ann
a a a A
A) | | 11 22 33 det(
線性代數: 3.1節 p.160
20/73
範例 6: 求下列矩陣的行列式
(a)
3 3 5 1
0 1 6 5
0 0 2 4
0 0 0 2
A (b)
2 0 0 0 0
0 4 0 0 0
0 0 2 0 0
0 0 0 3 0
0 0 0 0 1 B
|A|=(2)(-2)(1)(3)=-12
|B|=(-1)(3)(2)(4)(-2)=48 (a)
(b)
解:
線性代數: 3.1節 p.161
21/73
摘要與複習 (3.1節之關鍵詞)
determinant : 行列式
minor : 子行列式
cofactor : 餘因子
expansion by cofactors : 餘因子展開
upper triangular matrix: 上三角矩陣
lower triangular matrix: 下三角矩陣
diagonal matrix: 對角矩陣
22/73
3.2 使用基本運算求行列式
定理 3.3
:基本列運算和行列式
令 A 和 B 是方形矩陣線性代數: 3.2節 pp.165-166
) ( )
(a Brij A det(B)det(A) )
( )
(b Bri(k) A det(B)kdet(A) )
( )
(c Brij(k) A det(B)det(A)
) )
(
(i.e.rij A A ) )
(
(i.e.ri(k) A k A ) ) (
(i.e.rij(k) A A
23/73
範例:
線性代數: 3.2節 補充
1 2 1
4 1 0
3 2 1 A
1 2 1
4 1 0
12 8 4 A1
1 2 1
3 2 1
4 1 0 A2
1 2 1
2 3 2
3 2 1 A3
2 ) det(A
8 ) 2 )(
4 ( ) det(
4 )) ( det(
) det(
)
( 1 1(4)
) 4 (
1r1 A A r A A
A
2 ) 2 ( ) det(
)) ( det(
) det(
)
( 2 12
2r12 A A r A A
A
2 ) det(
)) ( det(
) det(
)
( 3 12( 2)
) 2 (
3r12 A A r A A
A
24/73 線性代數: 3.2節 p.166
注意:
)) ( det(
) det(
) det(
)) (
det(rij A A A rij A )) ( 1det(
) det(
) det(
)) (
det( ( ) r( ) A
A k A
k A
rik ik
)) ( det(
) det(
) det(
)) (
det(rij(k) A A A rij(k) A
25/73 線性代數: 3.2節 p.166
注意:
方陣的列梯形形式為上三角矩陣
範例 2: 使用基本列運算求行列式值
3 1 0
2 2 1
10 3 2
A det(A)?
解:
3 1 0
10 3 2
2 2 1
3 1 0
2 2 1
10 3 2 ) det(
12
r
A
26/73 線性代數: 3.2節 p.167
7 ) 1 )(
1 )(
1 )(
7 ( 1 0 0
2 1 0
2 2 1 7
) 1 (
23
r
3 1 0
2 1 0
2 2 1 1) )(
1 ( 3 1 0
14 7 0
2 2 1
7 1
7) ( 1 2 )
2 ( 12
r
r
27/73
注意:
線性代數: 3.2節 補充
A E EA
Rij
E ) 1
( E Rij 1
A A R A E Ar
EA ij ij
)
(
) 2
( ERik E Ri(k) k
A k A R A E A rEA ik ik
( ) ( )
)
(
) 3
( ERijk E Rij(k) 1
A A R A E A rEA ijk ijk
( ) 1 ( )
28/73
行列式與基本列運算
) ( )
(a Bcij A
令 A 和 B 是方形矩陣
) det(
)
det(B A
) ( )
(b Bci(k) A det(B)kdet(A) )
( )
(c Bcij(k) A det(B)det(A)
) )
(
(i.e.cij A A ) )
(
(i.e.ci(k) A k A ) ) (
(i.e.cij(k) A A
定理: (基本列運算與行列式)
線性代數: 3.2節 p.167
29/73
2 0 0
1 0 4
3 1 2 A
範例:
2 0 0
1 4 0
3 2 1 A2
2 0 0
1 0 2
3 1 1 A1
2 0 0
1 0 4
0 1 2 A3
8 ) det(A
4 ) 8 2)(
(1 ) 2det(
)) 1 ( det(
) det(
)
( 1 1(4)
2) (1
1c1 A A c A A
A
8 ) 8 ( ) det(
)) ( det(
) det(
)
( 2 12
2c12 A A c A A
A
8 ) det(
)) ( det(
) det(
)
( 3 (233)
) 3 (
3c23 A A c A A
A
線性代數: 3.2節 p.167
30/73
定理 3.4: 產生零行列式的條件
(a) 一整列(或一整行)全為零 (b) 兩列(或行)是相等的
(c) 某一列(或行)是另一列(或行)的倍數
若A是方陣並且下列任何的條件是成立的,則det (A) = 0
線性代數: 3.2節 p.168
31/73
範例:
線性代數: 3.2節 補充
0 6 5 4
0 0 0
3 2 1
0
0 6 3
0 5 2
0 4 1
0
6 5 4
2 2 2
1 1 1
0 2 6 1
2 5 1
2 4 1
0
6 4 2
6 5 4
3 2 1
0 6 12 3
5 10 2
4 8 1
32/73
餘因子展開 列簡化
n階 加法 乘法 加法 乘法
3 5 9 5 10
5 119 205 30 45 10 3628799 6235300 285 339
注意:
線性代數: 3.2節 p.170
33/73
範例 5:求行列式
6 0 3
1 4 2
2 5 3 A
解:
3 ) 1 )(
3 3 ( 4
4 ) 5
1 )(
3 ( 0 0 3
3 4 2
4 5 3
6 0 3
1 4 2
2 5 3 )
det( 31
) 2 (
13
C
A
3 5) )( 3 5 6 ( ) 3
1 )(
5 ( 6 0 3
0 2 5 3
6 0 3
1 4 2
2 5 3 )
det( 5
3 52 2 1 5
3 5
2 ) 5 (4
12
C
A
線性代數: 3.2節 p.170
34/73
範例 6:求行列式
解:
0 2 3 1 1
3 4 2 1 3
3 2 1 0 1
1 2 3 1 2
2 3 1 0 2
A
1 0 0 3
4 6 5 1
3 2 1 1
2 3 1 2 (1)(-1)
1 0 0 0 3
4 6 5 0 1
3 2 1 0 1
1 2 3 1 2
2 3 1 0 2
0 2 3 1 1
3 4 2 1 3
3 2 1 0 1
1 2 3 1 2
2 3 1 0 2
)
det( 2 2
) 1 ( 25 ) 1 (
24
r
r
A
線性代數: 3.2節 p.171
35/73
( 3) 41
(1) 21
4 4
8 1 3 2
8 1 3 0 0 5
8 1 2 3
(1)( 1) 8 1 2 8 1 2 13 5 6 4
13 5 6 13 5 6 0 0 0 1
C
r
135 ) 27 )(
5 (
5 13
1 1) 8
5( 1 3
線性代數: 3.2節 p.172
36/73
3.3 行列式的性質
注意:
) det(
) det(
)
det(AB A B
定理 3.5:矩陣相乘的行列式
(1) det (EA) = det (E) det (A) (2)
(3)
33 32 31
23 22 21
13 12 11
33 32 31
23 22 21
13 12 11
a a a
b b b
a a a
a a a
a a a
a a a
11 12 13
21 21 22 22 23 23
31 32 33
a a a
a b a b a b
a a a
det (AB) = det (A) det (B)
線性代數: 3.3節 p.175
37/73
範例 1: 矩陣相乘的行列式
1 0 1
2 3 0
2 2 1 A
2 1 3
2 1 0
1 0 2 B
檔案中找不到關聯識別碼 rId8 的圖像部分。
11 2 1 3
2 1 0
1 0 2
|
|
B
解:
求 |A|、|B| 與 |AB|
線性代數: 3.3節 p.175
38/73
1 1 5
10 1 6
1 4 8 2 1 3
2 1 0
1 0 2 1 0 1
2 3 0
2 2 1 AB
77 1
1 5
10 1 6
1 4 8
|
|
AB
|AB| = |A| |B|
檢查:
線性代數: 3.3節 p.176
39/73
範例 2:
5 1 3 2
5 0 3
4 2 1 , 10 30 20
50 0 30
40 20 10
A
求 |A|
解:
1 3 2
5 0 3
4 2 1 10
A (1000)(5) 5000
1 3 2
5 0 3
4 2 1
103
A
定理 3.6:矩陣純量積的行列式
若A是一個n × n 矩陣並且c是一個純量,則 det (cA) = cndet (A)
線性代數: 3.3節 p.177
40/73
範例 3:下列兩個矩陣那一個是可逆?
0 A
1 2 3
1 2 3
1 2 0 A
1 2 3
1 2 3
1 2 0 B
A是不可逆(奇異)
12 0
B B是可逆(非奇異)
解:
定理 3.7:可逆矩陣的行列式
方陣A是可逆(非奇異)若且唯若 det (A) 0
線性代數: 3.3節 p.178
41/73
範例 4:
1 ? A
0 1 2
2 1 0
3 0 1
A (a) (b) AT ?
4 0 1 2
2 1 0
3 0 1
|
|A
4
1
1 1
A A
4
A AT
解:
定理 3.8:反矩陣的行列式
) A det(
) 1 A det( 1 是可逆,則
若A
定理 3.9:轉置的行列式
) det(
)
det(AT A
A是一方陣,則
若
線性代數: 3.3節 pp.180~182
42/73
若A是一個n × n矩陣,下列敘述是等價的 (1) A是可逆
(2) 對每一個n × 1矩陣b,Ax = b 具有唯一解 (3) Ax = 0 只有顯然解
(4) A列等價於In
(5) A可以寫為一些基本矩陣的相乘 (6) det (A) 0
非奇異矩陣的等價條件
線性代數: 3.3節 p.181
43/73
範例 5:下列系統何者有唯一解?
(a)
4 2
3
4 2
3
1 2
3 2
1
3 2
1
3 2
x x
x
x x
x
x x
(b)
4 2
3
4 2
3
1 2
3 2
1
3 2
1
3 2
x x
x
x x
x
x x
線性代數: 3.3節 p.181
44/73
解:
b x (a) A
0
A
這個系統沒有唯一解
(b) Bxb
0 12
B
這個系統有唯一解
線性代數: 3.3節 p.182
45/73
3.4 特徵值的介紹
特徵值問題 (eigenvalue problem)
若A為一nn矩陣,在Rn中是否存在著非零向量x,使 得Ax與x之間存在著倍數關係?
特徵值(eigenvalue)與特徵向量(eigenvector)
A:nn 矩陣:純量
x:Rn中的非零向量
x Ax
特徵值
特徵向量
線性代數: 3.4節 p.187
(特徵值問題的基本方程式)
46/73
範例 1: 證明特徵值與特徵向量
2 3 4 A 1
1 1 x1
1
1 5
1 5 1 5 5 1 1 3 2
4
1 x
Ax
特徵值
2
2 ( 1)
1 1 2 1
2 1
2 3 2
4
1 x
Ax
特徵值
特徵向量 特徵向量
1 2 x2
線性代數: 3.4節 p.188
47/73
問題:
給予一個 nn 矩陣A,
如何求其特徵值與其對應之特徵向量?
A的特徵方程式 (characteristic equation) AMnn
:
0 )I ( ) I
det( A A ncn1n1c1c0 0
) I (
x A x
Ax
注意:
(齊次系統)
當(IA)x0 時有非零解,若且唯若det(I A)0
線性代數: 3.4節 p.188
48/73
範例 2: 求特徵值與特徵向量
2 3 4 A 1
解:特徵方程式:
0 ) 1 )(
5 ( 5 4
3 2
4 ) 1
I (
2
A
特徵值: 1 5,2 1 1
, 5
線性代數: 3.4節 p.189
49/73
1 )
2
( 2
0 1 , 2 2
0 0 4
2 4 ) 2
I (
2 1
2 1 2
t t t
t x
x
x x x
A 5
) 1 ( 1
0 1 , 1
0 0 2
2 4 ) 4
I (
2 1
2 1 1
t t t
t x x
x x x
A
線性代數: 3.4節 p.189
50/73
範例 3: 求特徵值與特徵向量
0 1 1
1 2 1
2 2 1 A
解:特徵方程式:
0 ) 3 )(
1 )(
1 ( 1
1
1 2 1
2 2 1
I
A
3 , 1 ,
: 1 1 2 3 特徵值
線性代數: 3.4節 p.190
51/73
11
0 0 0
1 1 0
2 0 1
~ 1 1 1
1 1 1
2 2 0
1I A
1 1 2 :
2
3 2 1
t t
t t
x x x
特徵向量
2 1
0 0 0
1 1 0
2 0 1
~ 1 1 1
1 3 1
2 2 2
2I A
1 1 2 :
2
3 2 1
t t
t t
x x x
特徵向量
線性代數: 3.4節 p.191
52/73
3 3
0 0 0
1 1 0
2 0 1
~ 3 1 1
1 1 1
2 2 2
3I A
1 1 2 :
2
3 2 1
t t
t t
x x x
特徵向量
線性代數: 3.4節 p.192
53/73
3.5 行列式的應用
A的餘因子矩陣 (matrix of cofactors of A)
nn n
n
n n
ij
C C
C
C C
C
C C
C C
2 1
2 22
21
1 12
11
ij j i
ij M
C (1)
nn n
n
n n
T ij
C C
C
C C
C
C C
C C
A adj
2 1
2 22
12
1 21
11
) (
A的伴隨矩陣 (adjoint matrix of A)
線性代數: 3.5節 p.195
54/73
定理 3.10
:矩陣之伴隨矩陣所表示的反矩陣
bc ad A
det( )
若A是一個 n × n 可逆矩陣,則 )
) ( det(
1 1
A A adj A
d c
b A a
a c
b A d
adj( )
( )det
1 1
A A adj A
範例:
a c
b d bc ad
1
線性代數: 3.5節 p.196
55/73
範例1 及 範例2:
1
A
2 0 1
1 2 0
2 3 1 A
(a)求A的伴隨矩陣
(b)使用A的伴隨矩陣來求
, 2 4 0
1 2
11
C
解:
, 2 1 1
1 0
12
C 2
0 1
2 0
13
C
ij j i
ij M
C (1)
, 2 6 0
2 3
21
C 0,
2 1
2 1
22
C 3
0 1
3 1
23
C
, 1 7 2
2 3
31
C 1,
1 0
2 1
32
C 2
2 0
3 1
33
C
線性代數: 3.5節 p.195
56/73
A的餘因子矩陣
2 1 7
3 0 6
2 1 4 Cij
A的伴隨矩陣
2 3 2
1 0 1
7 6 4 )
(A Cij T adj
2 3 2
1 0 1
7 6 4
3 1
A的反矩陣
( )det
1 1
A A adj
A det
A 3
3 2 3 2
3 1 3 1
3 7 3 4
1 0 2
檢查:
AA1 I線性代數: 3.5節 pp.195-198