《說書人版三國》和 Buppha Nai Kunthi Thong 的知識補充

說書人譯者雅可前後使用了將近十五年的時間撰寫（但未完成）的《說書人版三 國》系列作品中，共出現了二十六次與三國故事直接或間接相關知識的加入，其中所 加入的內容可分為十三類，包括世界戰爭史、中國歷史、中國文化、中國文學、漢語 言文字、英文詞義、泰國文化、泰國歷史、泰國名人軼事、泰式料理、體育知識、音 樂知識以及心理學知識。其中出現最多的知識類型是中國歷史，共出現六次；其次則 為漢語言文字，共出現五次；第三是世界戰爭史，共出現四次；第四則是中國文化，

共出現兩次，其餘九類，則均僅出現一次。

由於《三國演義》所講述的故事是漢朝末年連年不斷的戰爭，因此說書人雅可在 講演故事時，時常加入的相關知識，自然就與世界戰爭史有關。其中他比較喜歡做的 知識加入，便是將西方歷史上的大將軍拿來與三國人物作比較，如在〈上知天文、下 知地理之孔明〉一篇中提出，諸葛亮與拿破崙具有相似之處，因為兩者成名時都很年 輕，且都具備高度戰爭策劃能力。而除了拿破崙之外，雅可似乎非常賞識第一次世界 大戰德國大將保羅 • 馮 • 興登堡 (Paul von Hindenburg)。《說書人版三國》中，共有兩處 大幅增添興登堡之軼事，包括於〈朝天吐唾沫的周瑜〉(จิวยี ผู้ถ่มนําลายรดฟ้า) 中將其與吳國大 將周瑜進行對比，並稱周瑜雖在孫策平定江南之戰役中較少拋頭露面，然其功勞卻是 不言而喻的，因為周公瑾所做的是為吳軍解除後患，正如一戰中興登堡所統領的德國 第八軍那樣，雖戰績不顯著，卻起到為德國鎮壓俄軍的作用。另外在〈休教天下人負 我之曹操〉一篇中，雅可亦加入了長達七頁的內容，以充滿戲劇性的口吻描述出興登 堡在第一次世界大戰為德國軍隊所做的貢獻，並在最後指出，曹操於東漢末年的崛 起，與興登堡那樣，靠的全是能力，而非運氣。

曹操獨立傳中，雅可在講述十八路諸侯決定選出身著名士族的袁紹為軍隊首領 時，寫下了一句：

…เราจะได้พบกันต่อไปว่ากองทัพของสิบเจ็ดสิบแปดราชสีห์นัน จะประสบการณ์อันใดบ้าง เมือพร้อมใจกันยกอ้วน เสียวขึนเป็นแม่ทัพใหญ่

(ยาขอบ, 2553, p. 989)

（……我們後面將看到，這十七八頭獅子，在異口同聲將袁紹捧為領 導之後，他們所帶領的軍隊將在後面遇到什麼樣的狀況。）

說完，說書人譯者就把話鋒一轉，改談德國於第一次世界大戰的戰績，並指出：

สงครามโลกครังแรกซึงเปิดฉากเมือปี ค.ศ. 1914 ก็เช่นเดียวกับครังทีสอง ค.ศ. 1939 คือระยะต้นๆ เยอรมนีทําการเป็นเบียบนทุกแนว แล้วก็กลับเพลียลงในเวลารบอันยืดยาว...

(ยาขอบ, 2553, p. 989)

（第一次世界大戰於 1914 年展開。如同始於 1939 年的二戰那 樣，戰爭爆發之初，德國在所有戰線上都佔據了上風。然而時間久了，

卻開始慢慢失去其優勢……）

緊接著，此段插曲的主角保羅˙馮˙興登堡便以其獻給威廉二世的書信出現在

《說書人版三國》讀者的眼前。興登堡的直言不諱，於信中可見一斑：

“...ความสามารถต่อสิงใดสิงหนึงเป็นสิงซึงพระเจ้าประทานมาแก่บุคคลเฉพาะสิงนัน โดยเฉพาะ ความสามารถไม่ใช่สิงทีจะหยิบยืนให้กันทางมรดกเช่นทีดินและเงินทอง...แต่มอลเคผู้นันคือมอลเคปู่ มอลเคทีแพ้รัสเซีย อยู่เดียวนีคือมอลเคหลานเขา...”

(ยาขอบ, 2553, pp. 989-990)

（「……一個人的能力是上帝所賜予的。能力並不如土地或金錢那 樣可以當做遺產留給下一代人……那位厲害的毛奇和現在輸給俄羅斯的 毛奇是不同的人，前者是爺爺，後者是孫子⁵⁷ ……」）

57 其實兩位毛奇是伯侄關係，而非祖孫。

看到興登堡信中上段內容，《說書人版三國》的讀者們或許已經可以猜得到說書人 雅可於文內加入興登堡軼事之用意。信中對於「老毛奇」（赫尔穆特˙卡尔˙贝恩哈特

˙冯˙毛奇）和其侄子「小毛奇」（赫尔穆特˙约翰内斯˙路德维希˙冯˙毛奇）的評 價，似乎正在呼應到出身高貴的袁紹，正如小毛奇那樣，實力大不如其親屬。

興登堡給威廉二世寫信的目的，是為了向國王推薦自己帶領德軍打好這場坦能堡 戰役。信中寫道，他的故鄉在坦能堡，從小於此出生長大，到處玩耍，於是對當地的 地勢了如指掌，於是這場本以小毛奇領軍之戰爭，他是更加合適的人選。

講完信的內容，說書人雅可便提到了這封忠言逆耳的信為興登堡所帶來的後果：

อีกสามสิบนาทีต่อมา นายพลปากเปราะและหัวดือก็ได้รับโทรเลขโดยตรงจากองค์จักรพรรดิ เจ้าจงเตรียมตัว เป็นแม่ทัพทีแปด อีกยีสิบนาทีต่อมา โทรเลขถึงมืออีก – พันโทลูเดนดอล์ฟเป็นเสนาธิการของเจ้า – –

(ยาขอบ, 2553, pp. 990-991)

（三十分鐘過後，這位嘴巴狠毒且頭腦倔強的將軍，便獲得了來 自威廉二世的電報。電報中命令：請你準備帶領第八軍。再過了二十分 鐘，他又收到了另一則電報，內容是：魯登道夫中校是你的參謀。）

興登堡就這樣被選為德國第八集團軍的統領。雅可指出，興登堡坐火車前往戰 場，所攜帶的東西，僅為一個小箱子，內中可能只放幾條內褲和幾件睡衣。備戰必不 可少的物品，譬如地圖，卻連一張都沒有 (ยาขอบ, 2553, p. 991)。

興登堡在火車上，似乎一直處於昏睡的狀態 (ibid.)，然而每一次火車在月台上暫 停，他都會請魯登道夫像前線傳電報，各種命令就這樣一站一站地傳出 (i bi d.)。等到 將軍人到主營，就已經沒有任何命令需要吩咐了 (ibid., pp. 991-992)。在興登堡的帶領 下，坦能堡戰役的結果是：

ห้ากองทัพน้อยของรัสเซียถูกกวาดออกไปจากบริเวณทีรุกเข้ามาด้วยคําสังทีแม้มิได้สังอีกเลยเมือขึนมาถึงแนว ณรงค์ หากได้หลังทยอยเรือยมาตามสถานีทีรถไฟหยุด – สังความอย่างจัดเจนต่อภูมิประเทศเป็นอันดีทีสุด

(ยาขอบ, 2553, p. 992)

（俄國的五個小軍隊被德軍輕而易舉地掃除。此次成功的背後，都 得益於興登堡在火車上陸續傳來的軍事指令。火車每停一站，他就發幾 條電報。而那些指令，也淋漓盡致地反映出此人對於戰場地勢的透徹了 解。）

雅可似乎知道自己稍有跑題之嫌，於是補充了一下：

...เอ๊ะ! ชักชวนเข้ามาว่าจะเล่าเรืองโจโฉให้ฟัง ไหงไปเอาเรืองอะไรมาเล่า ไม่เห็นเกียวกับโจโฉ อ๋อ! เกียวสิ

ขอรับ ความสามารถเป็นของเลือนลอยจับต้องไม่ได้ แต่ถึงกระนันก็มีประกายพอให้เห็นแวววะวับ สวรรค์ย่อมเทียงธรรม ต่อสัตว์

แต่สวรรค์ก็มิได้ประทานพรให้ม้า ลา เท่าราชสีห์ เราจะได้เห็นกันว่าเรืองราวของฮินเดนเบิร์ก วีรบุรุษแห่ง ศตวรรษปัจจุบัน เป็นสิงเปรียบเทียบกับความปรีชาสามารถอันเป็นสัดส่วนเฉพาะตัวของโจโฉได้อย่างไรในตอนหน้า

(ยาขอบ, 2553, p. 993)

（……誒？叫賣時說要給大家講曹操故事，為什麼反而講到了其 他，跟曹操完全不相關的事情？抱歉，您可能誤會了。我所有講的當然 是跟曹操脫不了關係的。興登堡和曹操相關之處就在於，他們的故事都 體現出同一道真理：人的本領雖是摸不著的東西，但卻是能夠用眼睛看 得見其光芒的！上帝當然對所有萬物很公平，每一種動物都被賜予屬於 自己的本領。

然而，上帝賜予馬的本領，跟賜予驢子或獅子卻有差別的。我們 隨後即將看到，本世紀之英雄興登堡將軍，是如何值得拿來與曹操進行 對比的。）

雖說雅可於上文提到，將在隨後的內容更加明確地指出興登堡與曹操如何相似，

然而筆者把〈休教天下人負我之曹操〉讀到最後，卻仍然找不到更加具體的分析，或 許雅可真的是說著說著就忘了，反而又說到其他事情去了。

說書人雅可的興登堡插曲接近尾聲時，出現了以下這段，筆者認為相當完美地圓 了這段七頁故事。

สงครามโลก 1914 สงบลงในปี 1916 โดยเยอรมนีแพ้อย่างหมดประตูดิน...สัมพันธมิตรฝ่ายชนะต้องการ สัญญาสงบศึกกับคนเยอรมันทีมีเกียรติยศ ประเทศเยอรมนีเสนอคนมีเกียรติยศของตนคือ จอมพล บารอน ฟอน ฮินเดน เบิร์ก

(ยาขอบ, 2553, p. 995) （1914 年爆發的世界大戰於 1916 年結束，戰爭的結果是德國的徹底 失敗……作為贏家的盟軍，希望與值得尊敬的德國人簽署停戰協定。而 德方所提出的榮耀人物，便是德軍之大將保羅 • 馮 • 興登堡。）

興登堡的故事由一戰開始，又以一戰結束，說書人雅可對興登堡的精彩介紹，亦 隨著一戰的結束而結束。筆者認為，這篇約七頁長的世界軍事名人故事，很值得拿來 說明雅可這位善於講故事的泰國作家，非常適合扮演說書人的角色。「評話之材料，雖 本諸稗官演義」（陳汝衡，1936，頁 63），然而說書人在講故事時，「必平添若干事實，

興趣橫生，使聽者樂兒忘倦」（同上）。透過他那精彩的講演，興登堡將軍這位似乎與

〈休教天下人負我之曹操〉的主角曹孟德沒有太大關係的人物，瞬間變得那麼有趣，

其聽眾/讀者們，亦可在聽三國故事之際，吸收到其他訊息，將大家的精神暫時從三國 故事移開，也是使大家開心的一種手段。

曹操獨立傳中的興登堡故事提到，上帝給所有動物所賜予的本領是不一樣的。上 帝對獅子類人物如曹操、興登堡所賜予的，是軍事策劃的能力。而上帝對雅可這位被

譽為「泰國文壇之雄鷹」的作家所賜予的祝福是什麼呢？很顯然，就是善於講故事，

能夠使「最普通，最微不足道的事情變得很精彩」(ช่วย พูลเพิม, 2537, p. 354) 的本領了。

相較於魏王曹操，德將興登堡對於泰國民眾並非家喻戶曉的人物（筆者本人更是 在《說書人版三國》中第一次知道此人。）於是筆者推論，雅可將德國一戰時期名將加 入文內，並不如第三章對泰國古典文學的引用那樣，是為了將讀者比較熟悉的事物與 不甚熟悉的事物（如《三國演義》不被收錄在國文課本中，那些比較深入的內容）進 行對話，以便提升讀者對三國故事的理解，而是為了讓讀者除了了解三國故事之外，

也可以額外接觸到更多的訊息。

除了世界戰爭方面的知識以外，雅可最常喜歡加入中國歷史方面的有趣知識。在

《說書人版三國》這部巨著中，共出現了六次對中國歷史的加入。包括第 262 頁，於

〈朝天吐唾沫的周瑜〉一篇中提起了四大美女西施；第 402 至 403 頁，於〈萬人咀咒 之董卓〉一篇中介紹中國古代的宮廷太監；第 425 頁，同樣於〈萬人咀咒之董卓〉一 篇中以腳註的方式提到中國古代皇帝的上朝時間；第 962 至 964 頁，於〈休教天下人 負我之曹操〉一篇中介紹了漢朝成立之前，劉邦和項羽之間之鬥爭；第 1032 頁，於

〈休教天下人負我之曹操〉一篇中介紹了秦始皇統一中國的貢獻；以及第 1034 頁，同 樣於〈休教天下人負我之曹操〉一篇中討論中國古代的軍隊，並在此段簡略提及了台 灣。

在這五次中國歷史知識的加入中，筆者認為最能反映出說書人雅可對待《說書人 版三國》的認真態度的例子，莫過於〈萬人咀咒之董卓〉一篇中，其對中國太監的來 龍去脈所做的介紹：

ท่านทองทีฆายุ อาจารย์ประวัติศาสตร์ผู้อยู่ในความเคารพของนักศึกษาจํานวนมาก และเป็นบุคคลทีถ้อยคํา ของท่านในเชิงนีอยู่ในมาตรฐานทีจะนํามาอ้างอิงได้ ทรงอธิบายถึงเรืองขันทีไว้อย่างน่ารู้ จึงขอนํามาประกอบเข้ากับ ความเข้าใจของวณิพกเอง คือขันทีเนืองมาแต่ทาสซึงเดิมทาสหลวงของจีนก็ได้มาจากพวกเชลยศึกก่อน แต่จีนมิได้กดขี

ทาสเหมือนชาวตะวันตก เช่น อียิปต์หรือโรมัน มักอุปถัมภ์บํารุงในทํานองเป็นญาติของครอบครัวเสียมากกว่า ฉะนัน

ต่อมาคนจีนด้วยกันเองยากจนข้นแค้นก็เลยนิยมขายตัวหรือบุตรเป็นทาสของคนใหญ่คนโต ด้วยทาสเหล่านี ถ้าเป็นสตรีก็

มักเลยกลายเป็นอนุภรรยาของจีน…

(ยาขอบ, 2553, p. 402) （通提卡玉先生是一位桃李遍天下的歷史老師，他的言論因此值得 拿來參考。通老師曾對太監的來歷做過很有趣的介紹。說書人我於是將 以通老師的解說，加上自己的理解，對各位講一講太監的故事：中國的 太監，最早來自奴隸階層。中國的奴隸階層，是戰爭時期的俘虜。值得 注意的是，中國並不如埃及、羅馬帝國等西方國家那樣對奴隸施加壓迫。

中國的奴隸一般都以遠親的身份養在主人的家中。由於生活條件不錯，

慢慢地便陸續出現家境貧寒的中國人，為了脫離經濟困境而把自己或兒

慢慢地便陸續出現家境貧寒的中國人，為了脫離經濟困境而把自己或兒